Schumann: Album für die Jugend, Op. 68

Năm 1848, Schumann viết cho các con mình 43 bản nhạc ngắn, và tập nhạc ấy đến nay vẫn là một trong những cánh cửa đẹp nhất để bước vào âm nhạc Lãng mạn. Trang này chọn ba bài nền tảng cho người mới, Melodie, Wilder Reiter và Fröhlicher Landmann, kèm ghi chú nhanh về hai bài nữa.

Op. 68 số 1, 8, 10 Ba tiểu phẩm ngắn ≈ Grade 1–4

Thông tin tác phẩm và bản nhạc nên dùng

Mục	Thông tin
Nhà soạn nhạc	Robert Schumann (1810–1856)
Tác phẩm	Album für die Jugend (Album cho tuổi trẻ), Op. 68: 43 tiểu phẩm piano, chia hai phần: Für Kleinere (cho các em nhỏ hơn, số 1–18) và Für Erwachsenere (cho các em lớn hơn, số 19–43)
Sáng tác / xuất bản	Tháng 9/1848 tại Dresden; khởi đầu là quà cho sinh nhật 7 tuổi của con gái lớn Marie (1/9/1848). Julius Schuberth (Hamburg) xuất bản tháng 12/1848. Lần in thứ hai (12/1850) thêm phụ lục Musikalische Haus- und Lebensregeln
Giọng · nhịp · tốc độ	Số 1 Melodie (Giai điệu): Đô trưởng · 4/4 · bản in đầu không ghi tốc độ (nhiều ấn bản thêm Nicht schnell, không nhanh). Số 8 Wilder Reiter (Kỵ sĩ hoang dã): La thứ · 6/8 · nhanh, sôi nổi. Số 10 Fröhlicher Landmann, von der Arbeit zurückkehrend (Người nông dân vui vẻ đi làm về): Fa trưởng · 4/4 · Frisch und munter (tươi tắn, vui vẻ)
Hình thức	Mỗi bài là một hình thức nhỏ dựng từ các câu ngắn, phần lớn 4 ô (xem Cấu trúc)
Độ khó	ABRSM xếp số 1 ở Grade 1 (đề cương 2021–2022), số 8 ở Grade 3 (2023–2028), số 10 ở Grade 4 (2017–2018)
Kỹ năng chính	Giai điệu legato trên lớp đệm nhẹ; staccato nhanh và nhẹ; giai điệu ở tay trái; giai điệu chuyền giữa hai tay; giai điệu và đệm trong cùng một tay
Bản nhạc	IMSLP (tìm "Album für die Jugend, Op.68"); bản Urtext: G. Henle Verlag (biên tập Ernst Herttrich, 2007), Bärenreiter

Tôi đang tập bài nàyBài sẽ hiện trong kế hoạch tập hôm nay ở trang Piano.

Vì sao nên học bài này

• Nhạc thật, viết cho người đang học. Schumann không viết bài tập; ông viết những bức tranh nhỏ có tên gọi, có nhân vật, có cảm xúc. Mỗi bài dạy một kỹ năng, nhưng bạn chơi nó như một tác phẩm.
• Ba bài, ba kỹ năng cốt lõi. Melodie dạy hát legato trên lớp đệm nhẹ. Wilder Reiter dạy staccato và chuyển giai điệu từ tay phải sang tay trái. Fröhlicher Landmann dạy để tay trái hát, rồi bắt một tay vừa hát vừa đệm.
• Bước vào phong cách Lãng mạn từ cửa dễ nhất. Câu nhạc dài, sắc thái có ý nghĩa, tiếng đàn có màu: những điều bạn sẽ cần cho Chopin và Schumann về sau.
• Ngắn, dễ trình diễn. Mỗi bài chỉ dài khoảng một phút. Ba bài liền nhau thành một nhóm nhỏ đủ cho một buổi chơi đàn ở nhà.

Bối cảnh

Ngày 31 tháng 8 năm 1848, Schumann ghi trong sổ chi tiêu gia đình: "ý tưởng về album cho trẻ em, những bản nhỏ cho Marie". Hôm sau, 1 tháng 9, là sinh nhật lần thứ bảy của Marie, con gái lớn của Robert và Clara Schumann; món quà của bố là một tập bài nhỏ chép tay. Những ngày tiếp theo, ông ghi "rất nhiều bản nhỏ cho trẻ em", và đến 9 tháng 9 thì album "gần xong". Vài bài còn được viết thêm trong tháng 9.

Schumann định đặt tên Weihnachtsalbum für Kinder (Album Giáng sinh cho trẻ em) để in kịp Giáng sinh. Nhà Breitkopf & Härtel từ chối in; nhà xuất bản Julius Schuberth ở Hamburg nhận lời, nhưng đề nghị bỏ chữ "Giáng sinh" để tập nhạc bán được quanh năm. Bản in đầu tiên ra tháng 12/1848, với tranh bìa trong của họa sĩ Ludwig Richter (bốn góc vẽ bốn mùa). Trang bìa ghi nhầm "40 bản nhạc" dù tập có đủ 43 bài. Tháng 8 năm 1850, nhà xuất bản quảng cáo rằng chỉ trong vòng một năm album đã bán được gần 2.000 bản.

Schumann viết nhiều về tuổi thơ. Trong một lá thư năm 1848, ông phân biệt: Kinderszenen (Cảnh tuổi thơ, 1838) là những hồi tưởng của người lớn, viết cho người lớn; còn album mới hướng về phía trước, dành cho các em nhỏ. Phần hai của album khó hơn và mang nhiều màu sắc người lớn hơn; bài số 28, Erinnerung (Kỷ niệm), ghi ngày 4 tháng 11 năm 1847, ngày Mendelssohn qua đời.

Cùng thời gian đó, Schumann viết Musikalische Haus- und Lebensregeln (Lời khuyên âm nhạc cho gia đình và cuộc sống), một chuỗi câu ngắn gửi người học nhạc. Chúng được in trên tờ báo âm nhạc Neue Zeitschrift für Musik năm 1850, rồi in kèm album từ lần in thứ hai (12/1850). Ấn bản năm 1859 in ba thứ tiếng; bản tiếng Pháp do Franz Liszt dịch. Vài lời khuyên vẫn đúng y nguyên với người học piano hôm nay:

• "Spiele im Takte!" Chơi đúng nhịp! Lối chơi của một số virtuoso giống như dáng đi của người say.
• "Schleppen und Eilen sind gleich große Fehler." Kéo lê và chạy vội là hai lỗi lớn ngang nhau.
• Hãy cố chơi những bài dễ thật hay và đẹp; như thế tốt hơn chơi bài khó một cách tầm thường.
• "Es ist des Lernens kein Ende." Việc học không bao giờ kết thúc.

Muốn biết thêm về thời kỳ này, xem thời kỳ Lãng mạn.

Nghe trước khi tập

Nghe trọn phần một của album (số 1–18) một lần, như nghe một tập truyện tranh: mỗi bài một nhân vật, một cảnh. Rồi nghe riêng ba bài của trang này, mỗi bài ít nhất ba lần, với các câu hỏi:

1. Melodie. Giai điệu thở ở đâu? Lớp đệm tay trái có lúc nào át giai điệu không?
2. Wilder Reiter. Bạn có nghe ra lúc giai điệu chuyển từ vùng cao xuống vùng trầm không? Màu nhạc đổi thế nào khi sang giọng trưởng?
3. Fröhlicher Landmann. Giai điệu mở đầu ở tay nào? Khi nó lên vùng cao, có phải chỉ một giọng đang hát không?

Mỗi nghệ sĩ chọn tốc độ rất khác nhau cho Wilder Reiter và Fröhlicher Landmann: hãy so sánh hai bản thu và tự hỏi bản nào vẫn nghe rõ từng nốt. Sau đó đọc hướng dẫn nghe Kinderszenen để thấy Schumann viết về tuổi thơ cho người lớn như thế nào.

Theo dõi khi nghe

Dán link một bản thu vào khung phía trên (hoặc chọn một file trên máy), rồi bấm ghi mốc khi bạn nghe thấy từng sự kiện.

Thời điểm	Sự kiện
…	Số 1, Melodie, câu a (vang hai lần): giai điệu legato ở tay phải trên lớp móc đơn đều của tay trái, mỗi hơi hai ô; câu dừng lơ lửng
…	Câu b: giai điệu đổi hướng, những mảnh ngắn ngắt bằng dấu lặng; lớp đệm có lúc nào át giai điệu không?
…	Câu a': nốt đầu có thêm quãng ba; lần này câu kết trọn ở Đô
…	Câu b và câu a' lần nữa: kết bài ở Đô trưởng
…	Số 8, Wilder Reiter, đoạn A (vang hai lần): La thứ, mở bằng nhịp lấy đà; giai điệu staccato ở tay phải, tay trái đánh hợp âm ngắn
…	Đoạn B: sang Fa trưởng; giai điệu của đoạn A chuyển xuống tay trái, tay phải đánh hợp âm ngắn
…	Đoạn A trở lại: giai điệu về lại tay phải, ở La thứ
…	Số 10, Fröhlicher Landmann, câu a (vang hai lần): giai điệu chắc khỏe ở tay trái, tay phải đệm hợp âm nghịch phách
…	Đoạn b: giai điệu lên vùng cao, tay phải vừa hát ở trên vừa đệm ở dưới, tay trái đi song song bên dưới; hai ô cuối trả giai điệu về tay trái
…	Đoạn b nhắc lại: kết bài ở Fa trưởng

Cấu trúc

avang hai lần

b

a'kết ở Đô

b

a'kết ở Đô

Số 1, Melodie (Đô trưởng, 4/4): các câu 4 ô.

ALa thứ · giai điệu tay phải · nhắc lại

BFa trưởng · giai điệu tay trái

ALa thứ · giai điệu tay phải

Số 8, Wilder Reiter (La thứ, 6/8): ba đoạn, mỗi đoạn 8 ô.

a4 ô · giai điệu tay trái · vang hai lần

b6 ô · giai điệu cả hai tay · vang hai lần

Số 10, Fröhlicher Landmann (Fa trưởng, 4/4).

Bài	Giọng · nhịp	Cấu trúc	Giai điệu ở đâu	Điều cần chú ý
Số 1 Melodie	Đô trưởng · 4/4	Câu 4 ô: a (vang hai lần) – b – a' – b – a'	Tay phải, legato; tay trái chạy móc đơn đều	Mỗi câu hai ô một hơi; a' khác a ở nốt đầu (có thêm quãng ba) và ở cách kết: a dừng lơ lửng, a' kết trọn ở Đô
Số 8 Wilder Reiter	La thứ · 6/8, bắt đầu bằng nhịp lấy đà	Ba đoạn: A (8 ô, nhắc lại) – B (8 ô) – A (8 ô)	A: tay phải. B: tay trái, ở Fa trưởng. Tay kia đánh hợp âm ngắn	Giai điệu đoạn B chính là giai điệu đoạn A, dời sang Fa trưởng và chuyển xuống tay trái
Số 10 Fröhlicher Landmann	Fa trưởng · 4/4, nhịp lấy đà một móc đơn	Câu a (4 ô, vang hai lần) – đoạn b (6 ô, vang hai lần)	a: tay trái, tay phải đệm hợp âm nghịch phách. b: tay phải vừa hát ở trên vừa đệm ở dưới, tay trái đi song song bên dưới	Hai ô cuối của b trả giai điệu về tay trái và kết ở Fa trưởng

Ba bài đều xây từ những câu ngắn, phần lớn 4 ô, nhắc lại và biến đổi. Đây chính là các hình thức nhỏ bạn học trong phần nhạc lý, ở dạng gọn nhất.

Chỗ khó và cách tập

Chỗ khó	Vì sao khó	Cách tập
Lớp đệm móc đơn của Melodie	Tay trái có nhiều nốt hơn tay phải nên dễ to hơn	Tay trái riêng ở pp, nốt trầm đầu mỗi nửa ô rõ hơn một chút. Ghép tay: tay phải mp, tay trái "thì thầm". Bài tập 1
Câu legato dài của Melodie	Đổi ngón và đổi thế tay làm đứt câu	Viết số ngón; hát theo khi chơi; chỉ nhấc tay ở cuối câu (dấu luyến)
Staccato của Wilder Reiter	Nhanh mà phải nhẹ; người mới hay đập hoặc nhấc tay quá cao	Staccato bằng cổ tay, ngón luôn ở sát phím. Tập chậm với âm lượng nhỏ trước, rồi mới tăng tốc. Bài tập 2
Giai điệu chuyển xuống tay trái (đoạn B của Wilder Reiter)	Tay trái yếu hơn và ít quen "hát"; tay phải lúc này phải nhỏ lại ngay	Tập tay trái riêng với cùng cách phát âm như tay phải ở đoạn A; tay phải đánh hợp âm thật nhẹ, ngắn
Hợp âm nghịch phách của Fröhlicher Landmann	Hợp âm rơi vào giữa các phách, dễ vào sớm hoặc đánh to	Đếm "một-và-hai-và"; tập tay phải riêng với máy đếm nhịp; hợp âm nhẹ, ngắn, đều
Một tay vừa hát vừa đệm (đoạn b của Fröhlicher Landmann)	Ngón 4–5 phải giữ nốt giai điệu đủ dài và đủ to, trong khi ngón 1–3 đánh hợp âm nhỏ	Bài tập 3. Tập riêng bè trên, rồi riêng bè dưới, rồi ghép; nghe xem nốt giai điệu có kéo dài hết giá trị không
Nhịp lấy đà	Nốt lấy đà dễ bị đánh như phách mạnh	Đếm cả ô trước nốt lấy đà ("bốn-và-MỘT"); nốt lấy đà nhẹ, dẫn vào phách 1

Bài tập chuẩn bị

Các bài dưới đây soạn riêng cho trang này, không trích từ bản nhạc gốc.

1. Giai điệu legato trên lớp đệm móc đơn

Hát trên lớp đệm móc đơn (soạn cho trang này)

Tay phải legato trọn câu, không nhấc tay cho đến nốt cuối. Tay trái chỉ "chạm" phím, nốt trầm đầu mỗi nửa ô hơi rõ hơn. Khi chắc, thử một hơi to dần nhẹ lên đến nốt Sol ở ô 2 rồi nhỏ dần về cuối.

2. Staccato và đổi tay

Staccato và giai điệu đổi tay (soạn cho trang này)

Ô 1–2: giai điệu ở tay phải, tay trái đánh hợp âm ngắn. Ô 3–4: đổi vai, giai điệu xuống tay trái ở Fa trưởng, đúng như đoạn B của Wilder Reiter. Đếm hai phách lớn mỗi ô (♩.), nốt đầu mỗi nhóm ba hơi rõ hơn.

3. Hát và đệm trong cùng một tay

Hát và đệm trong cùng một tay (soạn cho trang này)

Ngón 5 giữ nốt giai điệu đủ hai phách, ở mf. Ngón 1–3 đánh các hợp âm nhỏ, ngắn ở p mà không làm nốt trên tắt. Tập bè trên riêng, bè dưới riêng, rồi ghép. Đây là kết cấu của đoạn b trong Fröhlicher Landmann.

Kế hoạch tập

Kế hoạch 5 tuần cho cả ba bài, khoảng 30 phút mỗi ngày. Tốc độ cuối chỉ là gợi ý.

Tuần	Việc chính	Máy đếm nhịp
1	Melodie: nghe, đánh dấu câu, từng tay; bài tập 1	♩ = 60–69
2	Melodie hai tay, sắc thái. Wilder Reiter từng tay; bài tập 2	Melodie ♩ = 72–80; Wilder Reiter ♩. = 56–63
3	Wilder Reiter hai tay: đoạn A, rồi đoạn B với giai điệu tay trái. Fröhlicher Landmann: tay trái hát riêng	Wilder Reiter ♩. = 66–76; Landmann ♩ = 72
4	Fröhlicher Landmann hai tay; bài tập 3 cho đoạn b	Landmann ♩ = 80–96
5	Chơi liền ba bài như một nhóm nhỏ; thu âm; sửa từ bản thu	Melodie ♩ ≈ 80; Wilder Reiter ♩. ≈ 88–100; Landmann ♩ ≈ 100–112

Diễn tấu

Melodie

Bản in đầu (Schuberth, 1848) không ghi chỉ dẫn tốc độ cho Melodie. Nhiều ấn bản về sau thêm Nicht schnell (bản Peters: pas vite), có bản in chữ ấy trong ngoặc: đó là chỉ dẫn của người biên tập. Chữ ấy nghĩa là "không nhanh", không phải "chậm". Giai điệu như một bài hát đơn giản, mỗi dấu luyến là một hơi thở. Dùng rất ít bàn đạp, hoặc không dùng: legato phải đến từ ngón tay. Nếu dùng, đổi theo từng nửa ô và giữ thật nông.

Wilder Reiter

Hình ảnh là một đứa trẻ phi ngựa, đầy hăng hái: nhanh, rõ, có lực, nhưng không ồn. Staccato ngắn mà tròn tiếng; hợp âm của tay kia luôn nhỏ hơn giai điệu. Không dùng bàn đạp. Ở đoạn B, để tay trái hát với cùng sự tự tin như tay phải ở đoạn A.

Fröhlicher Landmann

Một người nông dân đi làm về, vừa đi vừa hát: chắc khỏe, vui, không vội. Giai điệu tay trái f, legato, rõ từng nốt; hợp âm tay phải nhẹ và ngắn để không che giọng hát. Ở đoạn b, nốt giai điệu ở ngón 4–5 tay phải phải nổi lên trên các hợp âm của chính bàn tay đó. Bàn đạp: không cần, hoặc chỉ chạm rất nhẹ ở nốt dài.

Hai bài nên học kèm

• Số 2 Soldatenmarsch (Hành khúc người lính, Sol trưởng): nhịp hành khúc với tiết tấu chấm dôi và hợp âm ngắn ở cả hai tay. Một bài staccato hợp âm đầu tiên rất tốt: hai tay buông phím cùng lúc, nhịp đều như bước chân, không chạy vội ở nốt ngắn.
• Số 16 Erster Verlust (Mất mát đầu tiên, Mi thứ): một khúc buồn rất ngắn, câu hát như tiếng thở dài. Học hát legato trong giọng thứ, không đánh mạnh nốt cao nhất của câu, và kết thúc thật nhỏ.

Lỗi thường gặp

• Melodie: tay trái to ngang tay phải; nốt nào cũng nhấn, câu không còn hơi.
• Wilder Reiter: chơi nhanh hơn khả năng nên staccato thành nhòe; nhấc tay quá cao nên mất nhịp; hợp âm của tay đệm quá to.
• Wilder Reiter: đến đoạn B, tay trái rụt rè và chậm hơn tay phải ở đoạn A.
• Fröhlicher Landmann: hợp âm nghịch phách vào sớm, hoặc to hơn giai điệu.
• Fröhlicher Landmann: ở đoạn b, nốt giai điệu bị nhấc theo hợp âm nên không còn kéo dài.
• Nốt lấy đà đánh mạnh như phách 1.
• Dùng bàn đạp để "chữa" legato hoặc che những nốt chưa đều.

Học tiếp

• Các bài khác của phần một: Trällerliedchen (số 3), Stückchen (số 5), Jägerliedchen (số 7), Volksliedchen (số 9), Kleiner Morgenwanderer (số 17), Schnitterliedchen (số 18). Sau đó thử phần hai, bắt đầu từ Kleine Romanze (số 19).
• Cùng chặng trên site: Petzold: Minuet Sol trưởng; bước tiếp theo là Clementi: Sonatina Op. 36 số 1 và Burgmüller: Arabesque.
• Cùng tác giả: Schumann: Träumerei, có lẽ là bản nổi tiếng nhất của Kinderszenen.
• Cùng ý tưởng: Album cho tuổi trẻ Op. 39 của Tchaikovsky (1878) và tập For Children của Bartók. Danh sách theo cấp: Tác phẩm theo cấp độ.

• Cùng chặng 2: các bài của chặng 2.
• Chặng 3: các bài của chặng 3.

Kiểm tra nhanh

Kiểm tra nhanh 4 câu

1. Ở đoạn B của Wilder Reiter, giai điệu nằm ở đâu?

   • Ở tay trái: chính giai điệu đoạn A, dời sang Fa trưởng
   • Ở tay phải: một giai điệu mới ở Đô trưởng
   • Không có giai điệu, hai tay chỉ đánh hợp âm ngắn

2. Nhiều ấn bản ghi Nicht schnell ở đầu Melodie (người biên tập thêm; bản in đầu không ghi). Chữ ấy nghĩa là gì?

   • Chậm
   • Không nhanh
   • Nhanh và nhẹ

3. Ở đoạn b của Fröhlicher Landmann, tay phải phải làm gì?

   • Chỉ đánh hợp âm nghịch phách
   • Chơi giai điệu bằng quãng tám
   • Giữ nốt giai điệu bằng ngón 4–5 trong khi ngón 1–3 đánh hợp âm nhỏ

4. Nên tập staccato của Wilder Reiter thế nào?

   • Staccato bằng cổ tay, ngón luôn ở sát phím; tập chậm và nhỏ trước rồi mới tăng tốc
   • Nhấc tay thật cao sau mỗi nốt cho rõ
   • Tập ngay ở tốc độ nhanh cho quen tay

Nguồn

• Ernst Herttrich, lời tựa ấn bản Album für die Jugend op. 68, G. Henle Verlag, 2007 (sổ chi tiêu của Schumann, lịch sử xuất bản, Haus- und Lebensregeln).
• Bernhard R. Appel, chuyên khảo về Album für die Jugend (1998).
• "Album for the Young", Wikipedia (danh sách 43 bài và giọng).
• Robert Schumann, Musikalische Haus- und Lebensregeln (in kèm album từ năm 1850).
• Bản nhạc: IMSLP; bản dàn trang theo ấn bản Peters (giấy phép CC BY-SA 2.5) tại Mutopia Project. Xem thêm tài liệu tham khảo.