Tác phẩm
Beethoven: Sonata Ánh trăng, Op. 27 số 2, chương 1
Chương 1 của bản sonata nổi tiếng này có rất ít nốt khó. Cái khó nằm ở âm thanh: tay phải vừa rải chùm ba đều như hơi thở vừa hát giai điệu bằng ngón 5, trên những quãng tám trầm ngân dài, gần như suốt bài trong pp, dưới một chỉ dẫn bàn đạp mà người chơi vẫn còn bàn luận. Trang này hướng dẫn tập để ba lớp ấy tách bạch, bàn đạp không làm nhòe, và tốc độ chậm không bao giờ đứng lại.
Đô♯ thứ · 2/2 Adagio sostenuto ≈ Grade 6–7 69 ô nhịp
Thông tin tác phẩm và bản nhạc nên dùng
| Mục | Thông tin |
|---|---|
| Nhà soạn nhạc | Ludwig van Beethoven (1770–1827) |
| Tác phẩm | Sonata piano số 14 cung Đô♯ thứ, Op. 27 số 2, Sonata quasi una fantasia ("sonata gần như một fantasia"); chương 1: Adagio sostenuto |
| Sáng tác / xuất bản | Viết năm 1801, in năm 1802 ở Vienna; đề tặng nữ bá tước Giulietta Guicciardi, học trò của Beethoven. Tên "Ánh trăng" có sau, không phải của Beethoven |
| Giọng · nhịp · tốc độ | Đô♯ thứ · 2/2 (alla breve) · Adagio sostenuto (chậm, ngân giữ) |
| Hình thức | Một chương liền, 69 ô nhịp, không nhắc lại: mở đầu, giai điệu ba lần qua nhiều giọng, đoạn trên nốt át ngân (ô 28–41), tái hiện (ô 42), coda (ô 60); có thể nghe như ba phần hoặc một hình thức sonata thu nhỏ |
| Độ khó | Nốt không khó, cái khó nằm ở cân bằng âm thanh và bàn đạp. Henle xếp cả bản sonata, gồm chương 3 Presto agitato khó hơn nhiều, ở mức 7 (khó) trên thang 1–9; riêng chương 1, trong tuyển tập HN 1820 (At the Piano), Henle xếp mức 4 (trung bình). ABRSM không xếp riêng chương 1 vào Grade nào; cả bản sonata có trong danh sách bằng ARSM |
| Kỹ năng chính | Ba lớp trong hai tay; giai điệu nổi bằng ngón 4–5 trên chùm ba ngón 1–2–3 của cùng tay phải; chùm ba đều ở pp; nhịp chấm dôi đặt đúng so với chùm ba; bàn đạp đổi theo hòa âm; giữ mạch ở tốc độ chậm |
| Bản nhạc | IMSLP (tìm "Piano Sonata No.14, Op.27 No.2"); bản Urtext: G. Henle Verlag (HN 1062, ngón bấm của Murray Perahia) |
Vì sao nên học bài này
Phần tiêu đề “Vì sao nên học bài này”- Ba lớp, một bàn tay hai việc. Tay phải vừa rải chùm ba (liên ba móc đơn) bằng ngón 1–2–3, vừa hát giai điệu bằng ngón 4–5; tay trái giữ bè trầm quãng tám.
- Âm thanh trước, nốt sau. Đọc nốt mất một tuần; tiếng đàn mới là việc của nhiều tháng: pp đều, giai điệu nổi mà không gắt, bè trầm sâu mà không nặng.
- Bàn đạp có lịch sử. Chỉ dẫn senza sordino buộc bạn nghĩ về cây đàn của Beethoven và cây đàn của chính mình, rồi chọn bằng tai.
- Chậm mà không đứng. 69 ô nhịp ở tốc độ chậm, nhịp alla breve: bài học về mạch nhạc dài.
- Hòa âm đáng nghe từng hợp âm. Hợp âm Napoli ở ô 3, những lần đổi sang giọng thứ, nốt át ngân suốt hơn chục ô: đây là bài để phân tích bằng chính đôi tay.
Bối cảnh
Phần tiêu đề “Bối cảnh”Năm 1802, Beethoven cho in hai sonata Op. 27 và đặt cho cả hai tên Sonata quasi una fantasia, "sonata gần như một fantasia". Thay vì mở đầu bằng một chương nhanh theo hình thức sonata như thông lệ, Op. 27 số 2 mở bằng một Adagio tĩnh lặng, tiếp theo là một Allegretto ngắn ở Rê♭ trưởng, và để chương nhanh, Presto agitato, ở cuối. Bản sonata được đề tặng nữ bá tước Giulietta Guicciardi, học trò của ông.
Cây đàn quan trọng để hiểu chương này. Trên nhiều cây đàn Vienna khoảng năm 1800, bộ giảm âm (những miếng nỉ đè lên dây để chặn tiếng) được nhấc lên bằng cần gạt đầu gối. Murray Perahia, trong lời tựa ấn bản Henle, cho rằng chỉ dẫn bàn đạp ở đầu chương (xem phần Diễn tấu) không thể hiểu theo nghĩa đen. Xem thêm Lịch sử cây đàn piano và thời kỳ Cổ điển.
Biệt danh "Ánh trăng" không phải của Beethoven. Nhà thơ, nhà phê bình Ludwig Rellstab (1799–1860), người viết lời cho nhiều ca khúc trong tập Schwanengesang của Schubert, đã tả chương này bằng hình ảnh mặt hồ lặng dưới ánh trăng mờ, sóng khẽ vỗ vào bờ tối, trong truyện ngắn Theodor đăng trên một tạp chí âm nhạc ở Berlin khoảng năm 1823–1824, tức khi Beethoven còn sống. Câu chuyện quen thuộc rằng năm 1832 Rellstab ví bài với con thuyền dưới trăng trên hồ Lucerne bắt nguồn từ cuốn Beethoven et ses trois styles (1852) của Wilhelm von Lenz. Lenz không ghi năm: ông viết rằng biệt danh Mondscheinsonate, thứ "hai mươi năm trước" từng làm giới sành nhạc ở Đức phản đối, bắt nguồn từ lời so sánh của Rellstab; năm 1832 là con số người đời sau suy ra. Văn bản của Rellstab tả một mặt hồ, không có con thuyền nào và không nhắc tên hồ. Đến khoảng năm 1840, tên Mondscheinsonate (Sonata ánh trăng) đã quen thuộc ở Đức.
Nghe trước khi tập
Phần tiêu đề “Nghe trước khi tập”Đọc hướng dẫn nghe Sonata Ánh trăng để nghe cả bản sonata trong bối cảnh. Rồi nghe lại chương 1 như người sắp chơi nó, mỗi lần một câu hỏi:
- Ba lớp: lớp nào to nhất, lớp nào nhỏ nhất? Chùm ba có bao giờ lấn giai điệu?
- Nhịp chấm dôi: nốt ngắn của giai điệu rơi cùng lúc với nốt thứ ba của chùm ba, hay muộn hơn một chút?
- Bàn đạp: khi hòa âm đổi, tiếng đàn sạch hẳn, hay còn vương một làn sương?
- Tốc độ: bạn cảm thấy hai phách hay bốn phách mỗi ô? Chương nhạc dài bao nhiêu phút trong bản thu ấy?
So sánh một bản trên đàn hiện đại (ví dụ Artur Schnabel hoặc Wilhelm Kempff, hai người đều thu trọn 32 sonata) với một bản trên fortepiano (ví dụ Ronald Brautigam). Nghe xem bàn đạp giữ lâu vang thế nào trên mỗi cây đàn. Xem thêm Nghệ sĩ piano và bản thu nên nghe.
Theo dõi khi nghe
Phần tiêu đề “Theo dõi khi nghe”Dán link một bản thu vào khung phía trên (hoặc chọn một file trên máy), rồi bấm ghi mốc khi bạn nghe thấy từng sự kiện.
| Thời điểm | Sự kiện |
|---|---|
| … | Mở đầu (ô 1–4): chỉ có chùm ba và quãng tám trầm Đô♯ – Si – La – Fa♯ – Sol♯; ở nửa sau ô 3, hợp âm Rê trưởng (hợp âm Napoli) làm màu nhạc tối đi |
| … | Giai điệu lần 1 (nhịp lấy đà cuối ô 5, ô 6–9): nốt Sol♯ lặp với nhịp chấm dôi, rồi La, Sol♯, Fa♯, Si; câu kết ở Mi trưởng (ô 9) |
| … | Giai điệu ở Mi thứ (ô 10–15): Sol♮ thay Sol♯ trong chùm ba và giai điệu; nhạc dừng ở Si (ô 15) |
| … | Quanh nốt Si (ô 16–22): bè trầm đi nốt đen; giai điệu Đô♮ – La♯ – Si nói hai lần; rồi nhạc trượt xuống, dừng trên hợp âm Đô♯ trưởng |
| … | Giai điệu ở Fa♯ thứ (nhịp lấy đà cuối ô 23, ô 24–27): cao hơn lần đầu, trên nốt Đô♯; to dần rồi nhỏ lại |
| … | Nốt Sol♯ ngân (ô 28–41): giai điệu tan vào chùm ba; chùm ba leo lên cao nhất (ô 32–35) rồi đổ xuống thấp; một sự chờ đợi dài |
| … | Tái hiện (ô 42–59): chùm ba, bè trầm và giai điệu trở lại như ô 5; lần này nhạc ở lại quanh Đô♯ thứ |
| … | Coda (ô 60–69): nhịp chấm dôi xuống tay trái, ở âm vực trầm; chùm ba rải lên rồi rơi xuống; hai hợp âm pp cuối |
Cấu trúc
Phần tiêu đề “Cấu trúc”Chương nhạc không có dấu nhắc lại. Có thể nghe nó như ba phần (giai điệu – đoạn giữa trên nốt át – giai điệu trở lại), hoặc như một hình thức sonata thu nhỏ: ô 51–55 của phần tái hiện lặp lại, ở giọng chủ, cảnh "lắc qua lắc lại" của ô 15–19. Số ô nhịp theo bản Winterberger (qua Mutopia).
| Đoạn | Ô nhịp | Nội dung | Giọng |
|---|---|---|---|
| Mở đầu | 1–4 | Chỉ có chùm ba và quãng tám trầm; nửa sau ô 3 là hợp âm Napoli (Rê trưởng, thể đảo một); ô 4 trên nốt trầm Sol♯ (át âm) | Đô♯ thứ |
| Giai điệu lần 1 | 5–9 | Giai điệu vào ở nhịp lấy đà cuối ô 5, trên nốt Sol♯4 | Đô♯ thứ → Mi trưởng |
| Giai điệu lần 2 | 10–15 | Sol♮ thay Sol♯; hợp âm Đô trưởng ở ô 12; kết ở Si thứ, rồi chuyển sang Si trưởng (ô 15) | Mi thứ → Si |
| Quanh nốt Si | 16–22 | Bè trầm đi nốt đen trên nền nốt Si; giai điệu Đô♮ – La♯ – Si nói hai lần; hợp âm Sol trưởng (Napoli của Fa♯ thứ) ở ô 21; dừng trên hợp âm Đô♯ trưởng (át của Fa♯ thứ) | → Fa♯ thứ |
| Giai điệu lần 3 | 23–27 | Giai điệu trên nốt Đô♯5, cao hơn lần đầu; to dần rồi nhỏ lại; dẫn về Đô♯ thứ và nốt Sol♯ | Fa♯ thứ → Đô♯ thứ |
| Nốt át ngân | 28–41 | Quãng tám Sol♯ ở bè trầm suốt 12 ô (28–39); giai điệu tan vào nốt đầu của các chùm ba; chùm ba leo lên tới Rê♯6 (cuối ô 35) rồi đổ xuống; ô 40–41: bè trầm Sol♯ – La – Fa♯ – Sol♯ | Đô♯ thứ |
| Tái hiện | 42–59 | Ô 42–45 giống ô 5–8; ô 51–55 ứng với ô 15–19, nay trên nốt Đô♯, với giai điệu Rê♮ – Si♯ – Đô♯ | Đô♯ thứ |
| Coda | 60–69 | Nhịp chấm dôi xuống bè trầm (Sol♯2) trên các nốt trầm Đô♯, Si♯, Sol♯; chùm ba rải lên hai quãng tám rồi rơi xuống, hai lần; hai hợp âm Đô♯ thứ pp | Đô♯ thứ |
Chín ô đầu
Phần tiêu đề “Chín ô đầu”Nốt nhạc theo bản dàn trang công cộng của Mutopia Project (nguồn: ấn bản do A. Winterberger biên tập, 1908); số ngón là gợi ý của trang này. Mọi chùm ba được viết cho tay phải; bản Winterberger để tay trái đỡ chùm ba đầu tiên của ô 5.
Ô 1–4 chưa có giai điệu: chỉ chùm ba và bè trầm quãng tám Đô♯ – Si – La – Fa♯ – Sol♯. Nửa sau ô 3 là hợp âm Rê trưởng với nốt Fa♯ ở bè trầm, tức hợp âm Napoli của Đô♯ thứ (xem Hợp âm Napoli và hợp âm sáu tăng); chú ý nốt Rê♮ trong chùm ba. Giai điệu vào ở nhịp lấy đà cuối ô 5, trên nốt Sol♯4, đúng một quãng tám trên nốt Sol♯3 mà ngón cái đang chơi trong chùm ba: tay phải phải ôm cả hai lớp. Câu nhạc kết ở Mi trưởng ở ô 9.
Chỗ khó và cách tập
Phần tiêu đề “Chỗ khó và cách tập”| Chỗ khó | Vì sao khó | Cách tập |
|---|---|---|
| Chùm ba đều ở pp (cả bài) | Ngón cái hay nhấn nốt đầu nhóm, nốt trên của chùm ba dễ lấn; không có gì che, một nốt không đều là nghe thấy ngay | Gom mỗi chùm ba thành hợp âm khối để đọc hòa âm và biết thế tay; rồi rải với cổ tay mềm, ngón sát phím. Tập với máy đếm nhịp theo phách đen, rồi theo phách trắng; thu âm và nghe riêng chùm ba |
| Giai điệu bằng ngón 5 trong cùng tay phải (từ ô 5) | Ngón 5 yếu nhất nhưng phải hát rõ nhất; ngón 1–2–3 chơi nhiều nốt hơn nên dễ lấn | Chơi riêng giai điệu với đúng ngón (5, đổi 5–4 khi cần nối), hát theo; rồi thêm chùm ba bấm câm; rồi chùm ba pp. Nghiêng trọng lượng về phía ngón út, giữ đầu ngón 5 vững. Bài tập 1 và Tạo tiếng đàn |
| Nhịp chấm dôi so với chùm ba (ô 5–6, 10–11, 23–24…) | Nốt móc kép bắt đầu ở 3/4 phách, muộn hơn nốt thứ ba của chùm ba (2/3 phách); tay dễ đánh hai nốt cùng lúc | Gõ trên đùi: tay trái gõ chùm ba, tay phải gõ nhịp chấm dôi, rất chậm; nốt móc kép đến ngay sau nốt thứ ba của chùm ba, sát phách sau. Rồi mới về đàn. Xem Phối hợp hai tay và đa tiết tấu |
| Quãng tám trầm ngân dài (cả bài) | Không ngón nào nối được hai quãng tám liền nhau; nốt trầm dễ đập hoặc rơi muộn | Đặt quãng tám bằng trọng lượng, không đập; chuẩn bị thế tay trước; nối bằng bàn đạp (bài tập 2). Hát bè trầm như một giai điệu chậm: Đô♯ – Si – La – Fa♯ – Sol♯ |
| Bàn đạp (cả bài) | Senza sordino trên đàn hiện đại dễ thành nhòe; đổi vụng thì đứt tiếng | Bàn đạp nối: nhả đúng lúc đánh nốt trầm mới, nhấn lại ngay sau; đạp nông. Bài tập 2 và mục Bàn đạp ở phần Diễn tấu |
| Nốt Sol♯ ngân (ô 28–41) | Mười hai ô (28–39) trên cùng một nốt trầm dễ mất hướng; chùm ba trải rộng và leo cao (ô 32–35) | Vẽ đường đi của chùm ba lên bản nhạc (lên tới Rê♯6 ở cuối ô 35, rồi xuống); làm một lần to dần và nhỏ dần thật dài mà không vượt quá p. Bản Winterberger chia vài chùm ba ở ô 30–33 cho tay trái; bạn có thể làm vậy nếu thấy tiện |
| Hai bè ở tay trái trong coda (ô 60–65) | Ngón cái hát nhịp chấm dôi trên Sol♯2 trong khi ngón 5 giữ nốt trầm; âm vực thấp dễ đục | Bài tập 3: ngón cái rõ hơn, ngón 5 nhẹ hơn; đổi bàn đạp theo nốt trầm; chùm ba tay phải thật nhẹ khi rải lên cao |
| Giữ mạch ở tốc độ chậm (cả bài) | Nghĩ theo từng chùm ba thì nhạc đứng; người chơi hay chậm lại ở mỗi chỗ khó | Nghĩ hai phách trắng mỗi ô; đánh dấu các câu lớn (ô 5–9, 10–15, 16–22…); chơi đều theo máy đếm nhịp cho đến khi vững, rồi mới cho phép hơi thở nhỏ ở cuối câu |
Bài tập chuẩn bị
Phần tiêu đề “Bài tập chuẩn bị”Các bài dưới đây soạn riêng cho trang này, không trích từ bản nhạc gốc. Bài 2 và 3 viết ở La thứ để bạn tập cảm giác tay mà không lẫn với nốt thật của bài.
1. Ba lớp trong hai tay
Phần tiêu đề “1. Ba lớp trong hai tay”- Tay phải chỉ chùm ba (ngón 1–2–3), pp, đều tuyệt đối; cổ tay mềm.
- Chỉ giai điệu: ngón 5 (ô 3: ngón 4 rồi 5), mp, hát theo. Nốt móc kép đến ngay sau nốt thứ ba của chùm ba, sát phách sau.
- Ghép tay phải, rồi thêm tay trái p: ba mức âm lượng rõ ràng, giai điệu trên cùng.
2. Bàn đạp đổi theo nốt trầm
Phần tiêu đề “2. Bàn đạp đổi theo nốt trầm”- Chữ Ped. nằm ở nốt thứ hai của chùm ba đầu tiên mỗi khi nốt trầm đổi: nhả bàn đạp đúng lúc đánh nốt trầm mới, nhấn lại ngay sau đó.
- Cả ô 3 là hòa âm át (Mi, rồi Mi bảy) trên cùng một nốt trầm: không đổi bàn đạp.
- Khi đã sạch, thử chỉ nhả bàn đạp một phần ở mỗi lần đổi, và nghe xem còn bao nhiêu "sương" của hòa âm trước.
3. Giai điệu ở ngón cái tay trái
Phần tiêu đề “3. Giai điệu ở ngón cái tay trái”- Tay trái riêng: ngón cái (bè trên) hát nhịp chấm dôi, ngón 5 giữ nốt trầm, nhẹ hơn.
- Thêm tay phải pp. Đây là kết cấu của coda (ô 60–65), viết ở giọng khác để bạn tập riêng cảm giác tay.
Kế hoạch tập
Phần tiêu đề “Kế hoạch tập”Kế hoạch 8 tuần, 30–45 phút mỗi ngày. Tốc độ tính theo phách đen, mỗi phách là một chùm ba. Ở bài chậm, tăng tốc độ không phải mục tiêu chính: mỗi tuần hãy nghe kỹ hơn.
| Tuần | Việc chính | Máy đếm nhịp |
|---|---|---|
| 1 | Đọc hướng dẫn nghe, nghe 3 bản thu; ghi tên hợp âm nhẹ bằng bút chì lên bản nhạc; tay phải chỉ chùm ba ô 1–27 (gom thành hợp âm khối rồi rải); tay trái riêng | ♩ = 40 |
| 2 | Bài tập 1; tay phải chùm ba và giai điệu ô 1–15, chưa bàn đạp | ♩ = 40–44 |
| 3 | Hai tay ô 1–27; bài tập 2, thêm bàn đạp | ♩ = 44 |
| 4 | Ô 28–41: vẽ đường đi của chùm ba, chọn cách chia tay, tập một lần to dần và nhỏ dần dài | ♩ = 44–48 |
| 5 | Tái hiện ô 42–59: đặt cạnh ô 5–22, đánh dấu chỗ giống và chỗ khác | ♩ = 48 |
| 6 | Coda ô 60–69 và bài tập 3; chơi liền cả chương | ♩ = 48–52 |
| 7 | Âm thanh: cân bằng ba lớp, tinh chỉnh bàn đạp trên cây đàn của bạn; thu âm và nghe lại | ♩ = 50–54 |
| 8 | Thuộc lòng (xem Học thuộc và biểu diễn); chơi cho người khác nghe | ♩ ≈ 50–58 |
Tốc độ cuối cùng tùy cây đàn và căn phòng: đàn lớn, phòng vang thường cần chậm hơn một chút để tiếng kịp nở.
Diễn tấu
Phần tiêu đề “Diễn tấu”Tốc độ và nhịp
Phần tiêu đề “Tốc độ và nhịp”Adagio sostenuto: chậm và ngân giữ. Nhưng Beethoven ghi nhịp alla breve (2/2): hai phách trắng mỗi ô, không phải bốn phách đen nặng nề. Nghĩ theo phách trắng giúp câu nhạc có hướng và giữ bạn khỏi chơi quá chậm. Giữ tốc độ gần như đều; chỉ thở nhẹ ở cuối các câu lớn (ô 9, 15, 22, 41) và trước hai hợp âm cuối.
Âm thanh và cân bằng
Phần tiêu đề “Âm thanh và cân bằng”- Giai điệu: rõ nhất, tròn, hát; trọng lượng nghiêng về phía ngón út, đầu ngón 5 vững.
- Bè trầm: sâu và mềm; nhỏ hơn giai điệu, lớn hơn chùm ba.
- Chùm ba: nhỏ nhất, đều như một tấm màn; không bao giờ nhấn nốt đầu nhóm.
Trong bản Winterberger dùng trên trang này, toàn chương không có một chữ f nào: chỉ pp, p và những lần to dần, nhỏ dần (chẳng hạn ở ô 25–27). Mọi đỉnh của bài đều nằm trong khung ấy.
Bàn đạp: senza sordino
Phần tiêu đề “Bàn đạp: senza sordino”Beethoven ghi chỉ dẫn này hai lần: một câu dài ở đầu bản nhạc, Si deve suonare tutto questo pezzo delicatissimamente e senza sordino ("cả chương này phải chơi hết sức tinh tế và không có bộ giảm âm"), và sempre pp e senza sordino giữa hai khuông. Tùy ấn bản, chữ này được in là sordino hoặc sordini; nghĩa như nhau. Thời Beethoven, sordini là bộ giảm âm, nên senza sordino nghĩa là bộ giảm âm luôn được nhấc lên: tương đương giữ bàn đạp vang. Đây không phải chỉ dẫn về bàn đạp trái; khi muốn una corda, Beethoven ghi riêng chữ ấy, chẳng hạn trong các sonata cuối đời.
Murray Perahia, trong lời tựa ấn bản Henle, cho rằng chỉ dẫn này không thể hiểu theo nghĩa đen: các hợp âm có thể hòa vào nhau, nhưng không được xóa mất nghĩa hòa âm, và chỗ hai hợp âm trái nhau (như trưởng và thứ ở ô 9–10) phải nghe rõ. Theo ông, chỉ dẫn có nghĩa là lúc nào cũng phải có tiếng bàn đạp. Giữ nguyên bàn đạp qua các lần đổi hòa âm, nhất là khi bè trầm đổi, sẽ làm nhòe đúng những chỗ ấy. Người chơi hôm nay có thể đọc chỉ dẫn theo ba cách:
| Cách đọc | Làm thế nào | Được và mất |
|---|---|---|
| Theo sát chữ | Giữ bàn đạp suốt chương, hoặc gần như suốt | Gần nhất với chữ của chỉ dẫn; trên đàn hiện đại dễ nhòe, cần chơi thật nhỏ; hợp hơn ở phòng rất khô |
| Đổi theo hòa âm | Coi chỉ dẫn là "dùng bàn đạp suốt chương", và đổi bằng bàn đạp nối mỗi khi nốt trầm hoặc hòa âm đổi | Sạch, rõ; nhưng đổi quá kỹ thì tiếng khô và mất vẻ mơ hồ |
| Ở giữa | Đổi nhanh nhưng không nhả hết (đổi một phần), hoặc giữ bàn đạp ở gần điểm bắt và điều chỉnh rất nhỏ, không bao giờ đạp sâu hết hay nhả hết | Giữ được chút vang mà không nhòe; cần tai tốt và phải thử trên từng cây đàn, từng căn phòng |
Lời khuyên cho người học: tập trước với cách thứ hai cho đến khi bàn đạp nối thật sạch (bài tập 2). Sau đó, ở những chỗ hòa âm đổi chậm, thử đổi một phần để giữ lại chút vang của hòa âm trước. Giữ đúng sempre pp: chơi càng nhỏ, cộng hưởng càng ít nhòe. Khi bè trầm ngân qua nhiều ô có dấu nối, giữ phím quãng tám bằng tay trái thì đổi bàn đạp vẫn không mất nốt trầm. Thu âm và nghe lại từ xa: điều bạn nghe ở ghế đàn khác điều người nghe ở cuối phòng. Xem Bàn đạp.
Ấn bản
Phần tiêu đề “Ấn bản”Bản Urtext cho bạn đúng chữ của Beethoven. Các ấn bản cũ có thể thêm ký hiệu bàn đạp, sắc thái và ngón bấm của người biên tập; bản Winterberger, chẳng hạn, ghi ngón đổi 5–4 và 4–5 trên các nốt giai điệu ngân dài ở ô 7–8. Ngón cho chùm ba đổi theo thế tay (ngay bản Winterberger ghi 1–3–5 ở ô 1, 1–2–4 ở đầu ô 3): chọn theo bàn tay của bạn, miễn ngón 4–5 luôn sẵn cho giai điệu.
Lỗi thường gặp
Phần tiêu đề “Lỗi thường gặp”- Chùm ba to ngang giai điệu; ngón cái nhấn đầu mỗi nhóm.
- Nốt móc kép của giai điệu đánh cùng lúc với nốt thứ ba của chùm ba.
- Quá chậm: mất cảm giác hai phách, câu nhạc vụn thành từng nhóm.
- Giữ nguyên bàn đạp qua các lần đổi bè trầm trên đàn hiện đại, thành nhòe; hoặc đổi quá nhiều, tiếng khô.
- Quãng tám trầm đập mạnh, nhất là ở đầu mỗi ô.
- Ô 28–41 to quá mức, như thể đã sang chương 3.
- Coda: giai điệu ở ngón cái tay trái chìm dưới chùm ba.
- Hai hợp âm cuối vội, không để im lặng khép lại bài.
Học tiếp
Phần tiêu đề “Học tiếp”- Cả bản sonata: chương 2 (Allegretto, Rê♭ trưởng, 60 ô nhịp) ngắn; chương 3 (Presto agitato, 200 ô nhịp) khó hơn nhiều: Henle xếp cả bản sonata ở mức 7 và ghi ABRSM ARSM, bằng sau Grade 8.
- Cùng kỹ năng ba lớp: Pathétique, chương 2.
- Hát trên phím đàn: Chopin: Nocturne Op. 9 số 2, Debussy: Clair de lune.
- Bàn đạp: đọc kỹ trang Bàn đạp, nhất là phần về Beethoven.
- Xem Tác phẩm theo cấp độ.
- Cùng chặng 5: các bài của chặng 5.
- Chặng 6: các bài của chặng 6.
- Nghe kèm: Beethoven: Sonata Ánh trăng Op. 27 số 2, chương 1.
Kiểm tra nhanh
Phần tiêu đề “Kiểm tra nhanh”Kiểm tra nhanh 4 câu
Chỉ dẫn senza sordino ở đầu chương nghĩa là gì?
- Không có bộ giảm âm: bộ giảm âm luôn nhấc lên, tức giữ bàn đạp vang
- Không dùng bàn đạp trái (una corda)
- Chơi không có tiếng đệm
Trong nhịp chấm dôi của giai điệu, nốt móc kép rơi vào đâu so với chùm ba?
- Sau nốt thứ ba của chùm ba, sát phách sau
- Cùng lúc với nốt thứ ba của chùm ba
- Cùng lúc với nốt thứ hai của chùm ba
Ai đã gắn hình ảnh ánh trăng với chương này?
- Beethoven, trong lời đề tặng
- Nhà phê bình Ludwig Rellstab, trong một truyện ngắn đăng khoảng năm 1823–1824
- Nhà xuất bản, khi in bản đầu tiên năm 1802
Điều gì xảy ra ở bè trầm trong ô 28–41?
- Quãng tám Sol♯ (át âm) ngân suốt nhiều ô trong khi chùm ba leo lên cao rồi đổ xuống
- Bè trầm chạy gam liên tục
- Bè trầm im lặng, chỉ còn chùm ba
Nguồn
Phần tiêu đề “Nguồn”- Beethoven, Piano Sonata no. 14 c sharp minor op. 27 no. 2 (Moonlight), G. Henle Verlag, HN 1062 (biên tập Norbert Gertsch và Murray Perahia, ngón bấm Murray Perahia): trang ấn bản, mức độ khó; lời tựa: đoạn văn của Rellstab, ý kiến của Murray Perahia về chỉ dẫn bàn đạp.
- Bài viết về nguồn gốc tên Moonlight trên crumey.co.uk: truyện Theodor của Rellstab (1824), sách của Wilhelm von Lenz (1852), tên Mondscheinsonate quanh năm 1840.
- Graham Fitch, "Pedalling the Moonlight Sonata", Practising the Piano (2017): hai lần ghi chỉ dẫn bàn đạp, cách đạp từng phần.
- Bản dàn trang công cộng của Mutopia Project (người nhập: Stewart Holmes; nguồn: ấn bản do A. Winterberger biên tập, 1908): nguồn của đoạn trích, số ô nhịp và các chi tiết nốt nhạc trên trang này.
- G. Henle Verlag, blog về una corda, con sord. (Norbert Müllemann, 2013): senza sordino là "với bàn đạp phải"; una corda trong các sonata cuối của Beethoven.
- Bản nhạc: IMSLP. Xem thêm tài liệu tham khảo.
Opus, sổ tay học piano cổ điển của mtuann · Nội dung: CC BY-SA 4.0 · Mã nguồn: MIT