Schubert: Ngũ tấu "Con cá hồi", chương 4

Mục	Thông tin
Nhà soạn nhạc	Franz Schubert (1797–1828)
Tên đầy đủ	Ngũ tấu piano cung La trưởng, D. 667 "Die Forelle"
Sáng tác	Có lẽ năm 1819, trong hay sau mùa hè ở Steyr (Áo)
Thời kỳ	Đầu Lãng mạn
Biên chế	Piano, violin, viola, cello, contrabass
Chương 4	Andantino: chủ đề và biến tấu, khoảng 7–8 phút

Điều cần biết trước khi nghe

Ngũ tấu được viết theo đề nghị của Sylvester Paumgartner, người bảo trợ âm nhạc ở Steyr, cũng chơi cello và rất thích ca khúc Die Forelle (Con cá hồi, D. 550) của Schubert. Biên chế khác thường, theo mẫu một ngũ tấu của Hummel mà Paumgartner muốn: không có violin thứ hai mà có một contrabass. Contrabass giữ bè trầm, để piano được rảnh tay chơi ở âm vực cao.

Tác phẩm có 5 chương. Chương 4 là một bộ biến tấu (xem Chủ đề và biến tấu) trên giai điệu ca khúc Con cá hồi. Trong ca khúc gốc, người kể chuyện vui vẻ ngắm con cá hồi tung tăng dưới suối, cho đến khi một người câu cá làm đục nước để bắt nó.

Sơ đồ cấu trúc

Chủ đềđàn dây

BT 1piano

BT 2viola

BT 3cello + bass

BT 4Rê thứ

BT 5cello, Si♭

Allegrettođệm của ca khúc gốc

Ngũ tấu Con cá hồi, chương 4: ai chơi giai điệu?

Nghe kèm bản thu

Theo dõi khi nghe

Thời điểm	Phần	Điều cần nghe
…	Chủ đề	Đàn dây chơi giai điệu ca khúc ở Rê trưởng, nhẹ nhàng; piano im lặng
…	Biến tấu 1	Piano chơi giai điệu ở âm vực cao, đàn dây trang trí xung quanh
…	Biến tấu 2	Viola (và cello) hát giai điệu; violin trang trí bên trên
…	Biến tấu 3	Cello và contrabass chơi giai điệu ở âm vực trầm; piano chạy nốt nhanh lấp lánh bên trên
…	Biến tấu 4	Chuyển sang Rê thứ: mạnh mẽ, dồn dập, kịch tính, như lúc nước suối bị khuấy đục
…	Biến tấu 5	Cello hát giai điệu biến đổi, trầm tư, ở giọng xa (Si♭ trưởng)
…	Allegretto cuối	Trở về Rê trưởng; piano chơi hình đệm róc rách của ca khúc gốc, như con cá hồi lại tung tăng

Câu hỏi để nghe chủ động

• Ở mỗi biến tấu, giai điệu nằm ở nhạc cụ nào? Đây là bài tập nhận biết âm sắc rất tốt.
• Nghe ca khúc gốc Die Forelle D. 550 trước, rồi nghe lại chương 4. Bạn nhận ra hình đệm piano ở đoạn cuối không?
• Biến tấu giọng thứ tạo cảm giác gì giữa những biến tấu tươi sáng?

Ghi chép của bạn

(Dùng mẫu ghi chép để điền cảm nhận.)

Nguồn

• Tổng phổ: IMSLP (tìm "D.667").
• Ai chơi giai điệu ở từng biến tấu, giọng: tổng phổ chương 4 (bản quét trên Internet Archive); ca khúc Die Forelle: Edition Peters (Schubert-Album, tập 1).
• Hoàn cảnh sáng tác: lời tựa ấn bản Urtext của G. Henle (HN 463); lời kể của Albert Stadler, bạn của Schubert, trích trong ghi chú chương trình của Chris Darwin (Đại học Sussex).
• Về thời kỳ: Lãng mạn.