Rondo

Rondo là hình thức có một đoạn chính (A) quay lại nhiều lần, xen giữa là các đoạn tương phản: A – B – A – C – A, có khi dài hơn. Đoạn A quay về giống như điệp khúc của một bài hát, nên tai dễ nhận ra. Nó hay dùng cho chương cuối của sonata, concerto và giao hưởng thời Cổ điển.

A

Btương phản

A

Ctương phản

A

Rondo A – B – A – C – A: đoạn chính A (cùng màu) quay lại xen giữa các đoạn tương phản.

Đi qua một tác phẩm: Beethoven, Für Elise (WoO 59)

Bagatelle cung La thứ, khoảng 1810, xuất bản sau khi Beethoven mất. Bản nhạc ngắn nhưng có đủ hình thức rondo năm đoạn.

Phần	Giọng	Điều cần nghe
A	La thứ	Giai điệu quen thuộc: Mi – Rê♯ – Mi – Rê♯… (xem bài học Für Elise)
B	Fa trưởng, rồi Đô trưởng	Giai điệu mới, sáng hơn (giọng trưởng), rồi chuỗi nốt nhanh
A	La thứ	Giai điệu chính trở lại, nguyên vẹn
C	La thứ, trên âm nền La ở bè trầm	Nốt La lặp lại dồn dập ở tay trái (móc kép); hòa âm bên trên đi qua Rê thứ, về sau bè trầm rời La (sang Si♭) rồi nhạc dẫn về A
A	La thứ	Trở lại lần cuối, rồi bài kết thúc

Cách nghe: mỗi khi giai điệu "Mi – Rê♯" quay lại, giơ một ngón tay. Bạn sẽ đếm được hai lần quay lại, tức ba lần A kể cả lần đầu.

Nghe thêm

• Mozart, chương 3 Sonata piano K. 331, Rondo alla Turca: mô phỏng âm nhạc quân đội Ottoman (Janissary), một ví dụ nổi tiếng của thể loại alla turca.
• Chương cuối của nhiều concerto thời Cổ điển, như concerto của Mozart: thường là rondo hoặc sonata – rondo.
• Vivaldi Mùa xuân: hình thức ritornello của concerto Baroque cũng dựa trên ý tưởng "một đoạn quay lại nhiều lần" (ritornello xen với các đoạn độc tấu), xem Concerto và ritornello.

Kiểm tra nhanh 3 câu

1. Sơ đồ của rondo năm đoạn là gì?

   • A – B – A – C – A
   • A – B – A
   • A – A' – A'' – A'''

2. Rondo thường dùng cho chương nào?

   • Chương đầu
   • Chương chậm
   • Chương cuối

3. Đoạn C của Für Elise có gì đặc biệt?

   • Bè trầm giữ nốt La làm âm nền
   • Chuyển sang nhịp 3/4
   • Chuyển hẳn sang giọng trưởng

Nguồn

• Open Music Theory, chương Rondo: đoạn chính quay lại xen các đoạn tương phản; rondo năm đoạn ABACA, rondo sonata ABACABA.
• Concise Oxford Dictionary of Music và Encyclopaedia Britannica, mục Rondo: rondo là hình thức chương cuối quen thuộc của sonata, giao hưởng, concerto từ cuối thế kỷ 18.
• Für Elise trên IMSLP (1810, in lần đầu 1867) và bản dàn trang của Mutopia. Xem tài liệu tham khảo.