Tác phẩm
Bach: Prelude và fugue Đô thứ, BWV 847
Cặp thứ hai của Bình quân luật quyển 1 gồm hai bài học bổ sung cho nhau: prelude dạy hai tay chạy móc kép đều tăm tắp mà vẫn có hướng đi, fugue dạy bạn giữ ba giọng độc lập trong hai bàn tay. Nếu Invention số 1 là bước từ một bè lên hai bè, thì đây là bước từ hai lên ba.
Đô thứ · 4/4 Prelude · fugue ba bè ≈ Grade 7–8 38 + 31 ô nhịp
Thông tin tác phẩm và bản nhạc nên dùng
| Mục | Thông tin |
|---|---|
| Nhà soạn nhạc | Johann Sebastian Bach (1685–1750) |
| Tác phẩm | Prelude và fugue Đô thứ, BWV 847 — cặp số 2 trong Das Wohltemperierte Klavier (Bình quân luật), quyển 1, ngay sau Prelude Đô trưởng BWV 846 |
| Sáng tác / xuất bản | Bach chép sạch quyển 1, kèm một trang bìa trang trọng, vào năm 1722, thời ông làm việc ở Köthen. Tập nhạc lưu hành bằng bản chép tay; khoảng năm 1800 mới có bản in, gần như cùng lúc từ ba nhà xuất bản: Nägeli (Zürich), Simrock (Bonn), Hoffmeister & Kühnel (Vienna và Leipzig) |
| Giọng · nhịp · tốc độ | Đô thứ · 4/4 · đầu prelude không ghi tốc độ; về cuối có Presto (ô 28), Adagio (ô 34), Allegro (ô 35). Fugue không ghi tốc độ |
| Hình thức | Prelude 38 ô: móc kép liên tục ở cả hai tay, khép lại bằng ba đoạn đổi tốc độ. Fugue ba bè, 31 ô: một chủ đề, hai đối đề, năm đoạn chuyển |
| Độ khó | ABRSM xếp bài ở Grade 8 (đề cương 2015–2016), RCM ở Level 9 (đề cương 2022); chặng 6 của lộ trình. Henle xếp prelude mức 6, fugue mức 5 trên thang 9 (cả hai "trung bình") |
| Kỹ năng chính | Móc kép đều và cân bằng ở hai tay; nghe và giữ ba bè độc lập; ngón bấm nối liền từng bè; phát âm nhất quán; chơi gần như không bàn đạp |
| Bản nhạc | IMSLP (tìm "Das wohltemperierte Klavier I, BWV 846-869"); bản Urtext: G. Henle Verlag (HN 1014, biên tập Ernst-Günter Heinemann, không ghi ngón; HN 14 có ghi ngón), Bärenreiter, Wiener Urtext |
Vì sao nên học bài này
Phần tiêu đề “Vì sao nên học bài này”- Fugue ba bè vừa sức để bắt đầu. 31 ô nhịp, chủ đề dễ nhận ra, ba bè vào lần lượt rất rõ. Chơi được một prelude và fugue mà các bè nghe rõ là một mốc của chặng 6 trong lộ trình.
- Prelude là bài kiểm tra độ đều. Suốt 24 ô đầu, hai tay chơi cùng một kiểu hình móc kép; một nốt vội hay một nốt to là lộ ngay. Đây là bài luyện ngón tốt hơn mọi bài tập khô khan, vì nó có hòa âm để nghe.
- Hai cách nghĩ trong một cặp. Prelude nghĩ theo hợp âm, giống BWV 846: mỗi ô một hợp âm, rải bằng một hình nốt lặp lại; fugue nghĩ theo đường nét. Bạn tập chuyển qua lại giữa hai lối nghe.
- Học cách tập có phương pháp. Chặn hợp âm, tập theo nhịp chấm dôi, tập từng bè và từng cặp bè: những cách này dùng được cho mọi tác phẩm phức điệu về sau.
- Cửa vào phần còn lại của Bach. Sau bài này, các sinfonia, những cặp prelude và fugue khác của Bình quân luật và các partita sẽ bớt xa lạ.
Bối cảnh
Phần tiêu đề “Bối cảnh”Bình quân luật (tên Đức: Das Wohltemperierte Klavier) gồm 24 cặp prelude và fugue, mỗi cặp ở một giọng, đi lên từng nửa cung, giọng trưởng trước giọng thứ: Đô trưởng, Đô thứ, Đô♯ trưởng, Đô♯ thứ… Vì thế BWV 847 là cặp số 2. Trang bìa bản chép năm 1722 gọi tập nhạc là Praeludia und Fugen durch alle Tone und Semitonia, tức prelude và fugue qua mọi cung và nửa cung, viết cho những người trẻ ham học và cho cả những người đã thạo nghề. Chữ wohltemperiert ("được điều hòa tốt") nói đến cách lên dây cho phép chơi ở mọi giọng; tập nhạc là bằng chứng sống cho điều đó.
Prelude trông như một bài tập ngón: một hình nốt, lặp lại ô này sang ô khác. Nhưng gần cuối, Bach ghi liền ba chỉ dẫn tốc độ, Presto, Adagio, Allegro: dòng chảy đều bỗng tăng tốc, dừng lại ở một ô tự do đầy nốt trang trí, rồi lao về hợp âm cuối, như người chơi đang ngẫu hứng. Fugue thì ngắn, sáng sủa, với một chủ đề có nhịp điệu rất riêng (một vòng móc kép quanh nốt Đô rồi những bước nhảy móc đơn), nên bạn nghe ra nó ngay ở bè nào. Trang Fugue dùng chính bài này để giải thích hình thức; ở đây ta đi vào cách tập nó.
Bach viết cho đàn phím thời ấy (harpsichord, clavichord), không có bàn đạp vang. Trên piano, độ liền và độ ngân phải đến từ ngón tay; bàn đạp, nếu có, chỉ là gia vị. Xem thêm thời kỳ Baroque.
Nghe trước khi tập
Phần tiêu đề “Nghe trước khi tập”Nghe vài lần, mắt theo bản nhạc, mỗi lần một nhiệm vụ:
- Prelude: ba chỗ đổi tốc độ. Mỗi nghệ sĩ xử lý Presto, Adagio, Allegro rất khác nhau: Presto nhanh đến đâu, Adagio tự do đến đâu?
- Prelude: giai điệu ẩn. Nốt đầu tiên của mỗi hình nửa ô ở tay phải (thường cũng là nốt cao nhất) nối với nhau thành một đường nét chậm. Nghệ sĩ có cho nó nổi lên không?
- Fugue: đếm chủ đề. Chủ đề (kể cả đáp đề) vào tám lần. Bạn nghe ra được mấy lần?
- Fugue: theo một bè. Một lần chỉ theo bè bass, một lần chỉ theo bè alto, bè khó nghe nhất vì nằm giữa.
Rồi so sánh vài cách chơi thật khác nhau: Glenn Gould, Sviatoslav Richter, András Schiff, Angela Hewitt, tất cả đều thu âm Bình quân luật; và một bản trên harpsichord, chẳng hạn Gustav Leonhardt. Ghi lại: ai chơi móc kép liền, ai tách; ai dùng nhiều sắc thái; tốc độ fugue chênh nhau bao nhiêu? Nếu chưa nghe cặp đứng trước, nghe thêm Prelude Đô trưởng.
Theo dõi khi nghe
Phần tiêu đề “Theo dõi khi nghe”Dán link một bản thu vào khung phía trên (hoặc chọn một file trên máy), rồi bấm ghi mốc khi bạn nghe thấy từng sự kiện.
| Thời điểm | Sự kiện |
|---|---|
| … | Prelude, mở đầu (ô 1–4): hai tay cùng một kiểu hình móc kép trên nốt Đô trầm đứng yên, đều như một cỗ máy |
| … | Prelude, chuyển giọng (ô 5–20): bè trầm nhìn chung đi xuống, hòa âm đổi mỗi ô; nhạc sáng lên quanh Mi♭ trưởng (ô 11–14) rồi tối lại, về Đô thứ |
| … | Âm nền át (ô 21–27): bè trầm dừng trên nốt Sol, độ căng dồn lên; từ ô 25 hình nốt bắt đầu biến đổi |
| … | Presto (ô 28–33): nhanh hẳn; tay phải chạy trước, từ ô 29 tay trái đuổi theo cùng hình nốt |
| … | Adagio, rồi Allegro (ô 34–38): một ô chậm, tự do, đầy nốt trang trí; rồi lao về hợp âm Đô trưởng cuối bài |
| … | Fugue, chủ đề (ô 1–2): bè alto một mình: một vòng móc kép quanh nốt Đô, rồi những bước nhảy móc đơn |
| … | Đáp đề (ô 3–4): bè soprano vào ở Sol thứ; bè alto chuyển sang một chuỗi móc kép đi xuống (đối đề 1) |
| … | Bè bass vào (ô 7–8): đủ ba bè; lần đầu chủ đề và hai đối đề vang cùng lúc |
| … | Giữa fugue (ô 9–25): chủ đề ở Mi♭ trưởng (ô 11), Sol thứ (ô 15), Đô thứ (ô 20), xen những đoạn chuyển có móc kép chạy |
| … | Kết (ô 26–31): bè bass vào lần cuối, rồi soprano trên nốt Đô trầm ngân dài; hợp âm cuối là Đô trưởng |
Cấu trúc
Phần tiêu đề “Cấu trúc”Prelude
Phần tiêu đề “Prelude”| Đoạn | Ô nhịp | Điều xảy ra |
|---|---|---|
| Mở đầu | 1–4 | Nốt Đô trầm ở đầu mỗi nửa ô; hai tay cùng một kiểu hình nốt. Mỗi ô là một hợp âm, mỗi hình nửa ô chơi hai lần |
| Chuyển giọng | 5–20 | Bè trầm đi xuống Đô – Si♭ – La♭ – Sol (ô 6–11); hòa âm chạm Sol thứ (ô 7), Fa thứ (ô 9), Mi♭ trưởng (ô 11–14), rồi qua hợp âm bảy giảm (ô 16–17) về Đô thứ (ô 18) |
| Âm nền át | 21–27 | Bè trầm đứng trên Sol. Từ ô 25, tay trái chỉ đánh nốt Sol và hai nốt kế tiếp; tay phải nối dòng móc kép ở vùng giữa |
| Presto | 28–33 | Trên nốt Sol giữ dài, tay phải chạy; từ ô 29 tay trái nhắc lại hình ấy thấp hơn một quãng tám, chậm hơn một ô. Ở ô 31–32 tay trái chơi lên tận vùng của tay phải |
| Adagio | 34 | Hai hợp âm rải; giai điệu trang trí bằng móc ba, móc bốn |
| Allegro | 35–38 | Móc kép trở lại, dồn về hợp âm Đô trưởng có dấu ngân |
Bốn ô đầu của prelude
Phần tiêu đề “Bốn ô đầu của prelude”Đối chiếu từng nốt với bản Breitkopf & Härtel năm 1866 (bộ Bach-Gesellschaft) qua bản chép LilyPond của Mutopia Project. Số ngón là gợi ý của trang này.
Đọc theo hợp âm: ô 1 Đô thứ, ô 2 Fa thứ trên nốt Đô trầm, ô 3 hợp âm bảy giảm (Si♮ – Rê – Fa – La♭) trên nốt Đô trầm, ô 4 lại Đô thứ. Cả 24 ô đầu đều xây như vậy, nên hãy học thuộc theo hợp âm chứ đừng theo từng nốt.
Fugue: chủ đề, đáp đề và đối đề (ô 1–4)
Phần tiêu đề “Fugue: chủ đề, đáp đề và đối đề (ô 1–4)”Theo bản Edition Peters, qua bản chép của Mutopia Project. Cả hai bè đều nằm ở khuông trên.
Hãy so bước nhảy đầu tiên. Chủ đề đi Đô – Si – Đô rồi nhảy xuống Sol (quãng 4); đáp đề đi Sol – Fa♯ – Sol rồi nhảy xuống Đô (quãng 5), chứ không xuống Rê. Chỉ nốt thứ tư ấy được chỉnh, để nốt át âm của chủ đề được đáp bằng nốt chủ âm; mọi nốt còn lại đúng là chủ đề dịch lên một quãng 5. Kiểu đáp này gọi là đáp đề điệu tính (tonal answer). Trong lúc ấy bè alto chơi đối đề 1: một chuỗi móc kép đi xuống rồi những móc đơn.
Ô 7–8: ba bè cùng lúc
Phần tiêu đề “Ô 7–8: ba bè cùng lúc”Bè bass vào với chủ đề. Ở trên, soprano chơi đối đề 1 (chuỗi móc kép đi xuống, nay bắt đầu từ Fa), alto chơi đối đề 2: những móc đơn ngắt quãng bởi dấu lặng. Nốt Fa đầu ô 7 ở soprano được nối từ ô 6. Ba đường nét này còn gặp lại nhau, mỗi lần đổi bè, chẳng hạn ở ô 15–16 và ô 20–21.
Fugue: bản đồ các lần vào
Phần tiêu đề “Fugue: bản đồ các lần vào”| Ô nhịp | Chủ đề ở bè | Giọng | Điều cần chú ý |
|---|---|---|---|
| 1–2 | Alto | Đô thứ | Chủ đề một mình |
| 3–4 | Soprano (đáp đề) | Sol thứ | Alto: đối đề 1 |
| 5–6 | Đoạn chuyển 1 | Đầu chủ đề nhắc theo chuỗi đi lên ở soprano; alto chạy móc kép | |
| 7–8 | Bass | Đô thứ | Soprano: đối đề 1; alto: đối đề 2. Hết phần trình bày |
| 9–10 | Đoạn chuyển 2 | Bass chạy móc kép đi xuống; hai bè trên nhại đầu chủ đề | |
| 11–12 | Soprano | Mi♭ trưởng | Bass: đối đề 1 |
| 13–14 | Đoạn chuyển 3 | Soprano chạy móc kép đi lên; alto và bass đi móc đơn | |
| 15–16 | Alto (dạng đáp đề) | Sol thứ | Soprano: đối đề 1; bass: đối đề 2 |
| 17–19 | Đoạn chuyển 4 | Các bè hỏi đáp bằng những mảnh chủ đề ngắn | |
| 20–21 | Soprano | Đô thứ | Alto: đối đề 1; bass: đối đề 2, hơi biến đổi |
| 22–26 | Đoạn chuyển 5 | Đầu chủ đề đi xuống theo chuỗi ở soprano; bass chạy móc kép | |
| 26–28 | Bass (từ giữa ô 26) | Đô thứ | Lần vào cuối của bè trầm |
| 29–31 | Soprano (từ giữa ô 29) | Đô thứ | Trên quãng tám Đô ngân dài ở bè trầm; hợp âm cuối là Đô trưởng (quãng 3 Picardy) |
Chỗ khó và cách tập
Phần tiêu đề “Chỗ khó và cách tập”| Chỗ khó | Vì sao khó | Cách tập |
|---|---|---|
| Móc kép đều ở prelude | Hai tay cùng một kiểu hình nốt; ngón 4, 5 yếu và ngón cái hay "gõ" làm lệch nhóm; dễ nhanh dần khi hứng | Chặn hợp âm trước (bài tập 1); tập nhịp chấm dôi dài – ngắn rồi ngắn – dài; tăng máy đếm nhịp từng nấc nhỏ, chỉ tăng khi ba lần liền không vấp |
| Cân bằng hai tay ở prelude | Tay phải ở vùng giữa, tay trái ở vùng trầm; dễ thành một khối ồn, hoặc tay trái chìm mất | Chơi riêng nốt đầu của mỗi hình ở tay phải như một giai điệu chậm, rồi riêng nốt trầm đầu mỗi nửa ô; khi ghép, giữ các nốt giữa nhẹ hơn |
| Ô 25–33 của prelude | Hình nốt đổi; ở Presto hai tay đuổi nhau sát bên nhau, có chỗ chen vào cùng một vùng phím | Tay riêng thật chậm; đánh dấu chỗ hai tay giao nhau và quyết định trước tay nào ở trên; ghép từng ô, rồi từng cặp ô |
| Adagio (ô 34) | Nhiều nốt nhỏ (móc ba, móc bốn) trong một ô chậm; dễ chạy vội hoặc đếm cứng đờ | Khi học nốt, đếm theo móc kép; khi đã thuộc, để nét nhạc tự do như lời nói nhưng vẫn biết mình đang ở phách nào |
| Nghe ba bè trong fugue | Bè alto nằm giữa, dễ bị hai bè ngoài che; người chơi thường chỉ nghe soprano | Tập từng bè, từng cặp bè (xem bài tập 4); hát một bè trong khi chơi hai bè kia; tô màu chủ đề và hai đối đề trên bản nhạc |
| Hai bè trong một tay | Một bè giữ nốt dài trong khi bè kia chạy; ngón "tiện" cho từng bè riêng thường không dùng được khi ghép | Chọn ngón ngay từ đầu theo kết cấu ba bè; thay ngón trên phím đang giữ; trượt một ngón từ phím đen xuống phím trắng; khi bè giữa nằm gần tay kia, chia nó cho tay kia (bài tập 2) |
| Phát âm chủ đề và đối đề | Cùng một chủ đề mà mỗi lần một kiểu thì người nghe không nhận ra | Quyết định cách nối và tách một lần, ghi bằng bút chì, áp dụng cho mọi lần vào ở cả ba bè (bài tập 3) |
| Đoạn chuyển có móc kép chạy (ô 9–10, 13–14, 22–24) | Móc kép dễ vội và to hơn các bè đi móc đơn | Tập riêng với máy đếm nhịp; giữ chúng trong khung sắc thái của cả câu, đừng biến thành đoạn khoe ngón |
| Ba ô cuối | Tay trái giữ quãng tám Đô hơn hai ô trong khi tay phải chơi chủ đề kèm hợp âm | Giữ quãng tám bằng ngón 5 và 1 cho đủ trường độ, không cần bàn đạp; nghe hợp âm Đô trưởng cuối thật tròn |
Bài tập chuẩn bị
Phần tiêu đề “Bài tập chuẩn bị”Các bài dưới đây soạn riêng cho trang này, không trích từ bản nhạc gốc; số ngón là gợi ý.
1. Chặn hợp âm, rải đều, rồi đổi nhịp
Phần tiêu đề “1. Chặn hợp âm, rải đều, rồi đổi nhịp”Ô 1: mỗi nửa ô là một hợp âm khối, để bàn tay "chụp" sẵn hình dạng. Ô 2: rải ra thành kiểu hình nốt của prelude, đều và nhẹ. Ô 3: cùng những nốt ấy theo nhịp dài – ngắn; sau đó tự đổi thành ngắn – dài. Rồi áp dụng cho prelude: chặn mỗi nửa ô thành hợp âm, đi hết 24 ô đầu, sau đó mới rải.
2. Hai bè trong một tay
Phần tiêu đề “2. Hai bè trong một tay”Ô 1–2: bè trên giữ nốt tròn, bè dưới chạy móc đơn liền tiếng. Ở ô 2, đánh Fa bằng ngón 4 để nối liền từ Sol, rồi lặng lẽ đổi sang ngón 5 trên phím đang giữ, nhường ngón 4 cho nốt Mi♭ của bè dưới. Ô 3: đổi vai, ngón cái giữ Đô. Ô 4: ngón 2 vắt qua ngón cái xuống Si♮ trong lúc ngón 3 chơi Rê, rồi ngón cái luồn về Đô: cả hai bè đều liền tiếng mà không cần bàn đạp.
3. Một môtip, một cách phát âm
Phần tiêu đề “3. Một môtip, một cách phát âm”Móc kép liền (dấu luyến), móc đơn tách nhẹ: chấm staccato ở đây nghĩa là tách, không phải ngắn cụt. Ô 1 tay phải, ô 2 tay trái, ô 3 hai tay cùng lúc, và hai tay phải nghe giống hệt nhau. Đó chính là việc bạn làm với chủ đề fugue: chọn một cách phát âm và giữ nó ở cả ba bè.
4. Tập fugue theo bè
Phần tiêu đề “4. Tập fugue theo bè”- Từng bè riêng, với đúng ngón bạn sẽ dùng khi chơi đủ ba bè, không phải ngón tiện nhất cho riêng bè ấy. Vừa chơi vừa hát.
- Từng cặp: soprano với alto, alto với bass, rồi soprano với bass. Cặp bè ngoài cho bạn khung hòa âm; cặp có alto dạy bạn nghe bè giữa.
- Đủ ba bè, mỗi lần cho một bè nổi hơn hai bè kia, kể cả lúc bè ấy không có chủ đề.
- Chơi hai bè, hát bè thứ ba. Nếu hát không nổi, bạn chưa thật sự nghe bè ấy.
- Trong bản chép Mutopia (theo Edition Peters), bè alto được ghi xuống khuông dưới ở ô 12–14 và một đoạn ngắn trong ô 20, nghĩa là tay trái chơi giúp. Xem ấn bản của bạn chia thế nào, rồi tự quyết định và ghi lại.
Kế hoạch tập
Phần tiêu đề “Kế hoạch tập”Kế hoạch 8 tuần, mỗi ngày khoảng 45–60 phút, prelude và fugue tập song song. Tốc độ ghi theo nốt đen.
| Tuần | Việc chính | Máy đếm nhịp |
|---|---|---|
| 1 | Nghe; đánh dấu cấu trúc, tô màu chủ đề và hai đối đề. Prelude ô 1–14: chặn hợp âm, rồi tay riêng; bài tập 1 | Prelude ♩ = 60 |
| 2 | Prelude ô 15–27 tay riêng, ô 1–14 hai tay. Fugue ô 1–10: từng bè, vừa chơi vừa hát; bài tập 2 | Prelude ♩ = 60–66; fugue ♩ = 48 |
| 3 | Prelude ô 28–38 (Presto, Adagio, Allegro) tay riêng. Fugue ô 1–14 từng cặp bè | Prelude ♩ = 66–72; fugue ♩ = 50 |
| 4 | Prelude liền bài, chậm. Fugue ô 15–25 từng bè, từng cặp; bài tập 3 | Prelude ♩ = 76–80; fugue ♩ = 54 |
| 5 | Fugue ô 26–31; ghép đủ ba bè cả bài; chốt ngón và phát âm bằng bút chì | Fugue ♩ = 56–60 |
| 6 | Tăng tốc prelude theo nấc; fugue liền bài; học thuộc (prelude theo hợp âm, fugue theo các lần vào của chủ đề) | Prelude ♩ = 88–96; fugue ♩ = 63 |
| 7 | Nối prelude với fugue; thu âm và nghe riêng từng bè; sửa cân bằng | Prelude ♩ = 100 trở lên; fugue ♩ = 66–72 |
| 8 | Chơi cho người khác nghe, chơi trên một cây đàn lạ; mỗi tuần vẫn giữ một buổi tập chậm | Tốc độ bạn chọn |
Diễn tấu
Phần tiêu đề “Diễn tấu”Tốc độ
Phần tiêu đề “Tốc độ”Prelude không ghi tốc độ ở đầu bài. Hãy lập luận từ chính bản nhạc: nếu đến ô 28 Bach mới viết Presto, thì phần trước đó phải chậm hơn rõ, để chữ Presto còn ý nghĩa. Một khoảng hợp lý cho phần đầu là ♩ ≈ 100–120; Presto nhanh hơn hẳn; Adagio tự do; Allegro trở lại nhanh. Với fugue, chọn tốc độ để móc kép của đối đề và các đoạn chuyển vẫn rõ từng nốt; một khoảng hợp lý là ♩ = 66–80.
Phát âm
Phần tiêu đề “Phát âm”- Prelude: có hai lựa chọn đều hợp lý: liền tiếng bằng ngón mà không bàn đạp, hoặc tách rất nhẹ (non legato) để có độ trong của harpsichord. Chọn một, giữ cho cả hai tay.
- Fugue: một cách phổ biến là móc kép liền, móc đơn tách nhẹ. Với chủ đề: ba nốt Đô – Si – Đô thành một nhóm, các bước nhảy móc đơn tách ra; nhóm móc kép cuối ô 2 liền. Đối đề 1: chuỗi móc kép liền, các móc đơn sau đó tách. Đối đề 2: móc đơn tách, mỗi nhóm bắt đầu sau một dấu lặng nên nghe như một tiếng đáp. Nếu bạn chọn khác, không sao, miễn là nhất quán.
- Nốt dài luôn giữ đủ trường độ; tách tiếng ở bè này không được làm đứt bè kia.
Bàn đạp
Phần tiêu đề “Bàn đạp”Gần như không cần. Trong prelude, bàn đạp làm nhòe móc kép ngay lập tức; có thể chạm rất nông ở hai hợp âm rải của Adagio và ở hợp âm cuối. Trong fugue, mọi độ liền phải đến từ ngón; quãng tám Đô ba ô cuối cũng giữ bằng ngón. Đọc thêm Bàn đạp để biết khi nào một chút bàn đạp nông là chấp nhận được.
Sắc thái
Phần tiêu đề “Sắc thái”Bach không ghi sắc thái nào. Hãy để hòa âm dẫn đường. Prelude: ổn định ở bốn ô đầu, chuyển màu theo các giọng ở giữa bài, căng dần trên âm nền át (ô 21–27), bùng ở Presto, lắng ở Adagio, rồi về đích. Fugue: mỗi lần chủ đề vào chỉ cần rõ hơn một chút, không phải to hơn hẳn; các đoạn chuyển nhẹ hơn; lần vào cuối trên nốt Đô trầm có thể rộng và đầy.
Phần cuối prelude
Phần tiêu đề “Phần cuối prelude”Ở Presto, hai tay nhại nhau cách một ô: nghe như hai người đuổi nhau, nên hãy cho người đi trước rõ hơn một chút. Adagio là một ô ngẫu hứng: rải hợp âm thong thả, để nét trang trí trôi tự do, không đếm cứng. Trong bản Bach-Gesellschaft (theo bản chép Mutopia), nốt Fa ở nửa sau ô 34 có dấu láy (mordent): nốt chính – nốt dưới – nốt chính (xem Nốt hoa mỹ). Allegro là đoạn về đích: giữ đều, đừng vội hơn Presto.
Ấn bản
Phần tiêu đề “Ấn bản”Dùng bản Urtext. Nhiều ấn bản cũ thêm sắc thái, dấu luyến và tốc độ của người biên tập; chúng có ích để tham khảo, nhưng hãy biết đâu là của Bach. Ấn bản cũng có thể khác nhau ở từng nốt: ở ô 18 của prelude (tay trái, đầu nửa ô sau), bản Bach-Gesellschaft ghi Đô, còn người chép bản Mutopia ghi Si♭ theo một bản Urtext và chú thích lại chỗ này. Xem ấn bản của bạn ghi gì. Các đoạn trích trên trang này theo bản Bach-Gesellschaft (prelude) và Edition Peters (fugue), qua Mutopia.
Lỗi thường gặp
Phần tiêu đề “Lỗi thường gặp”- Phần đầu prelude chơi nhanh đến mức Presto không còn gì để nhanh hơn.
- Móc kép nhanh dần ở những ô dễ, chậm lại ở ô khó.
- Ngón cái gõ mạnh, làm mỗi nhóm bốn nốt bị lệch.
- Dùng bàn đạp để che chỗ chưa đều hoặc chỗ ngón chưa nối được.
- Adagio thành bài tập đếm phách, hoặc ngược lại, rời rạc mất hẳn mạch.
- Fugue chỉ nghe thấy soprano; bè alto bị nuốt.
- Mỗi lần chủ đề vào lại phát âm một kiểu.
- Nhấc nốt dài sớm vì ngón bấm không cho phép giữ.
- Đập mạnh mọi lần vào của chủ đề như tiếng chuông báo, trong khi hai bè kia cũng cần được hát.
Học tiếp
Phần tiêu đề “Học tiếp”- Lùi một bước hoặc tập song song: các Sinfonia (invention ba bè) BWV 787–801; ôn lại Invention số 1 với con mắt của người đã chơi fugue.
- Trong Bình quân luật: Prelude Đô trưởng BWV 846 nếu bạn chưa chơi; rồi các fugue ba bè khác của quyển 1, như Rê thứ BWV 851; fugue Đô trưởng BWV 846 có bốn bè, một bước tiếp theo.
- Cùng chặng: Chopin: Nocturne Op. 9 số 2, Beethoven: Pathétique, chương 2.
- Đọc và nghe thêm: Fugue, Đối âm, Bach: Goldberg Variations.
- Cùng chặng 6: các bài của chặng 6.
- Chặng 7: các bài của chặng 7.
Kiểm tra nhanh
Phần tiêu đề “Kiểm tra nhanh”Kiểm tra nhanh 4 câu
Ở cuối prelude, Bach ghi những chỉ dẫn tốc độ nào, theo thứ tự?
- Presto, Adagio, Allegro
- Allegro, Adagio, Presto
- Adagio, Presto, Allegro
Trong phần trình bày của fugue, ba bè vào theo thứ tự nào?
- Alto (ô 1), soprano (ô 3), bass (ô 7)
- Soprano, alto, bass
- Bass, alto, soprano
Đáp đề ở ô 3 khác "chủ đề dịch lên quãng 5" ở chỗ nào?
- Nốt thứ tư: chủ đề nhảy xuống Sol, còn đáp đề nhảy xuống Đô thay vì Rê
- Nhịp điệu khác hẳn chủ đề
- Đáp đề đi ngược chiều chủ đề
Khi tập từng bè riêng, nên dùng ngón bấm nào?
- Ngón tiện nhất cho riêng bè đó
- Đúng ngón sẽ dùng khi chơi đủ ba bè
- Chỉ dùng ngón 2 và 3 cho chắc
Nguồn
Phần tiêu đề “Nguồn”- G. Henle Verlag, trang ấn bản The Well-Tempered Clavier Part I BWV 846-869, HN 1014 (biên tập Ernst-Günter Heinemann): mức độ khó theo thang Henle.
- G. Henle Verlag, blog: If that's not reason enough to celebrate: 300 years of WTC I! (2022): bản chép năm 1722, trang bìa, các bản in quanh năm 1800.
- G. Henle Verlag, HN 14: lời nói đầu của Ernst-Günter Heinemann (1997): trang bìa bản chép năm 1722, cách lên dây bình quân.
- Bản nhạc: IMSLP; các đoạn trích đối chiếu với bản chép LilyPond của Mutopia Project: prelude theo Breitkopf & Härtel 1866, fugue theo Edition Peters. Xem thêm tài liệu tham khảo.
Opus, sổ tay học piano cổ điển của mtuann · Nội dung: CC BY-SA 4.0 · Mã nguồn: MIT