Tchaikovsky: 1812 Overture

Mục	Thông tin
Nhà soạn nhạc	Pyotr Ilyich Tchaikovsky (1840–1893)
Tên đầy đủ	Overture lễ hội Năm 1812 (1812 год), Op. 49, cung Mi♭ trưởng
Sáng tác	Tháng 9–11/1880; ra mắt chính thức ngày 20/8/1882 ở Moscow
Thời kỳ	Lãng mạn
Thể loại	Overture hòa nhạc cho dàn nhạc giao hưởng lớn, thêm chuông, "đại bác" và ban nhạc kèn (tùy chọn)
Độ dài	Khoảng 15 phút

Điều cần biết trước khi nghe

Tchaikovsky viết tác phẩm từ tháng 9 đến tháng 11/1880, theo đặt hàng của Nikolai Rubinstein, cho Triển lãm Nghệ thuật và Công nghiệp toàn Nga ở Moscow. Trong các dịp được gợi ý lúc đặt hàng có lễ thánh hiến Nhà thờ Chúa Cứu thế, nhà thờ dựng để tưởng niệm chiến thắng của Nga trước Napoleon năm 1812, và bản in đầu ghi overture "viết cho dịp thánh hiến Nhà thờ Chúa Cứu thế". Triển lãm dời sang năm 1882; buổi ra mắt chính thức ngày 20/8/1882 ở hội trường của triển lãm, Ippolit Altani chỉ huy (trước đó đã có hai buổi diễn cùng năm, ở Ozerki và Pavlovsk). Tchaikovsky kể lại cuộc chiến bằng âm nhạc, với hai "phe" được đại diện bằng hai bài quốc ca của thời ông:

• Phe Pháp (quân xâm lược): quốc ca Pháp La Marseillaise.
• Phe Nga: lời cầu nguyện Lạy Chúa, xin cứu dân Ngài (cầu chiến thắng nơi chiến trận), hai giai điệu Nga, rồi cuối cùng là quốc ca Nga hoàng "God Save the Tsar!" (bài này thật ra viết năm 1833).

Nghe cuộc "đọ sức": Marseillaise trở lại nhiều lần, rồi lần cuối ở cao trào, sau đó tiếng đại bác nổ và dàn nhạc đổ xuống. Lời cầu nguyện mở đầu trở lại cùng chuông, và tác phẩm khép bằng God Save the Tsar! với chuông và đại bác. Tổng phổ ghi "đại bác", nhưng Tchaikovsky muốn dùng chiếc trống lớn treo mà nhà hát vẫn dùng để giả tiếng đại bác; ở các buổi diễn ngoài trời, như đêm 4/7 của Boston Pops từ năm 1974, người ta dùng đại bác thật.

Lúc viết, Tchaikovsky cho rằng overture "sẽ rất to và ồn ào", và vì viết không có tình cảm nồng nhiệt nên có lẽ thiếu giá trị nghệ thuật. Nhưng từ buổi ra mắt, nó luôn nằm trong số tác phẩm được biết đến và được diễn nhiều nhất của ông; chính Tchaikovsky chỉ huy nó 13 lần, nhiều hơn mọi tác phẩm khác của mình.

Sơ đồ cấu trúc

Largolời cầu nguyện · viola và cello

Andantehiệu kèn · trống con rền

Allegro giustodây dồn dập · La Marseillaise (phe Pháp)

Hai giai điệu Ngatrữ tình · dân ca Bên cổng

Trận chiếnMarseillaise trở lại, đan với nhạc Nga

Cao tràođại bác · dàn nhạc đổ xuống

Chiến thắngcầu nguyện, chuông · "God Save the Tsar!", đại bác

Overture Năm 1812: mỗi ô một dòng của bảng "Theo dõi khi nghe" (độ rộng các ô chỉ minh họa).

Nghe kèm bản thu

Theo dõi khi nghe

Ghi lại thời điểm (phút:giây) bạn nghe thấy từng sự kiện trong bản thu của mình.

Thời điểm	Sự kiện
…	Mở đầu chậm (Largo): lời cầu nguyện Lạy Chúa, xin cứu dân Ngài, viola và cello chơi một mình, rồi kèn gỗ đáp
…	Nhịp quân hành (Andante): oboe, clarinet và kèn horn chơi một hiệu kèn trên tiếng trống con rền
…	Allegro giusto: dàn dây đuổi nhau dồn dập; rồi kèn horn chơi một đoạn La Marseillaise — phe Pháp
…	Hai giai điệu Nga: giai điệu trữ tình ở violin và viola, rồi bài dân ca Bên cổng ở sáo và cor anglais, trên tiếng trống lục lạc
…	Trận chiến: Marseillaise trở lại nhiều lần, đan với nhạc Nga
…	Cao trào: tiếng đại bác nổ, rồi dàn nhạc đổ xuống, chậm dần
…	Đại bác và chuông: lời cầu nguyện mở đầu trở lại, cả dàn nhạc và chuông; rồi phần kết nhanh với "God Save the Tsar!" và đại bác — chiến thắng

Câu hỏi để nghe chủ động

• Đếm xem đoạn La Marseillaise vang lên bao nhiêu lần, và nhạc cụ nào chơi nó? (Tchaikovsky Research ghi năm lần trích.)
• Đoạn nào bạn nghe ra tiếng đại bác (hoặc trống thay thế trong bản thu trong nhà)?
• Tchaikovsky dùng nhạc cụ nào để tạo cảm giác "trận chiến"? (Gợi ý: nghe trống con ở đoạn quân hành, kèn horn chơi Marseillaise, và đại bác ở cao trào.)

Ghi chép của bạn

(Dùng mẫu ghi chép để điền cảm nhận.)

Nguồn

• Bản nhạc và tổng phổ: IMSLP (tìm "Op.49").
• Bối cảnh, ngày tháng, biên chế và vị trí các giai điệu: Tchaikovsky Research, The Year 1812.
• Xem tài liệu tham khảo.