Bỏ qua để đến nội dung
Opus

Nhạc cổ điển

Chủ đề và biến tấu

Ý tưởng của hình thức này: lấy một chủ đề (một giai điệu quen thuộc, hay một chủ đề do chính nhà soạn nhạc viết), rồi nhắc lại nhiều lần, mỗi lần thay đổi một vài yếu tố. Sơ đồ: A – A' – A'' – A''' …

Có thể biến đổi những gì?

Phần tiêu đề “Có thể biến đổi những gì?”
Yếu tố Ví dụ
Giai điệu Thêm nốt hoa mỹ, nốt lướt, chuỗi nốt nhanh quanh giai điệu gốc
Tiết tấu Chia nhỏ thành móc đơn, liên ba, móc kép; đổi nhịp 2/4 thành 3/4
Giọng Chuyển sang giọng thứ cùng tên, như biến tấu 8 của K. 265 bên dưới
Tốc độ Một biến tấu chậm (Adagio), như biến tấu 11 của K. 265
Hòa âm Giữ giai điệu nhưng thay hợp âm bên dưới
Kết cấu Đổi cách đệm; viết theo lối đối âm

Một số bộ biến tấu không giữ giai điệu mà giữ vòng hợp âm hoặc bè trầm lặp lại: đó là passacaglia và chaconne. Ví dụ: Bach Chaconne cho violin độc tấu, Bach Passacaglia và Fugue cung Đô thứ cho organ, chương 4 Giao hưởng số 4 của Brahms.

Đi qua một tác phẩm: Mozart, 12 biến tấu "Ah, vous dirai-je, maman", K. 265

Phần tiêu đề “Đi qua một tác phẩm: Mozart, 12 biến tấu "Ah, vous dirai-je, maman", K. 265”

Chủ đề là giai điệu dân gian Pháp mà tiếng Anh hát với lời Twinkle, Twinkle, Little Star (xem bản soạn hai tay trong 10 bài đầu tiên). Mozart viết bộ biến tấu này ở Vienna, khoảng 1781–1782.

Chủ đề
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Mozart, 12 biến tấu K. 265. Ô màu khác: biến tấu 8 ở Đô thứ, biến tấu 11 Adagio.

Tám ô đầu của chủ đề ở Đô trưởng, ghi giản lược:

Phần Điều cần nghe
Chủ đề Giai điệu gốc, giản dị, tay trái đệm nhẹ
Biến tấu 1 Tay phải chơi chuỗi móc kép liên tục quanh giai điệu
Biến tấu 2 Chuỗi nốt nhanh chuyển sang tay trái
Biến tấu 3 Liên ba ở tay phải
Biến tấu 4 Liên ba chuyển sang tay trái
Biến tấu 5 Giai điệu bị "cắt" thành những nốt lệch phách, hai tay hỏi đáp
Biến tấu 6 Tay trái chạy nốt nhanh dưới những hợp âm của tay phải
Biến tấu 7 Chuỗi gam đi lên đi xuống
Biến tấu 8 Đô thứ: giọng thứ duy nhất của cả bộ, nghe tối hơn
Biến tấu 9–10 Trở lại Đô trưởng
Biến tấu 11 Adagio: chậm
Biến tấu 12 Allegro nhịp 3/4, có coda, kết thúc cả bộ

Cách nghe: trước mỗi biến tấu, hãy tự hỏi: "lần này Mozart đổi cái gì?" Tìm giai điệu gốc ẩn bên trong. Khi nhận ra nó ở biến tấu 8 (giọng thứ) và biến tấu 11 (chậm), bạn đã hiểu tinh thần của hình thức biến tấu.

Nghe thêm

Phần tiêu đề “Nghe thêm”
  • Haydn Giao hưởng số 94, chương 2: biến tấu trên một chủ đề có "bất ngờ".
  • Schubert Con cá hồi, chương 4: biến tấu trên ca khúc của chính Schubert.
  • Bach Goldberg Variations: 30 biến tấu trên vòng bè trầm của một aria.
  • Rachmaninoff Rhapsody on a Theme of Paganini: biến tấu số 18 lật ngược chủ đề của Paganini thành một giai điệu trữ tình nổi tiếng.

Kiểm tra nhanh 3 câu

  1. Trong 12 biến tấu K. 265 của Mozart, biến tấu nào ở giọng thứ?

    • Biến tấu 8 (Đô thứ)
    • Biến tấu 1
    • Biến tấu 12

  2. Passacaglia và chaconne giữ lại yếu tố nào?

    • Giai điệu
    • Vòng hợp âm hoặc bè trầm lặp lại
    • Tốc độ

  3. Bộ biến tấu K. 265 của Mozart dựa trên giai điệu nào?

    • Ah, vous dirai-je, maman (Twinkle, Twinkle)
    • Ode to Joy
    • Frère Jacques

Nguồn

Phần tiêu đề “Nguồn”

Opus, sổ tay học piano cổ điển của mtuann · Nội dung: CC BY-SA 4.0 · Mã nguồn: MIT