Clarinet

Clarinet là một nhạc cụ bộ kèn gỗ, có ba âm vực mang tên riêng: trầm (chalumeau), giữa (clarion) và cao (altissimo).

Trang này thuộc phần nghe

Opus tập trung vào piano; trang này giúp bạn nghe hiểu nhạc cụ này khi nó xuất hiện trong dàn nhạc, nhạc thính phòng hay concerto. Xem Nhạc cụ trong dàn nhạc.

Âm thanh và cấu tạo

Clarinet dùng dăm đơn (single reed): một miếng dăm mỏng rung khi hơi thổi qua. Người chơi điều khiển cao độ bằng hệ thống khóa và lỗ bấm, chia ba âm vực:

• Chalumeau (trầm): từ nốt thấp nhất lên khoảng Si4 (nốt viết).
• Clarion (giữa): từ khoảng Si4 đến khoảng Đô6.
• Altissimo (cao): từ khoảng Đô6 trở lên.

Clarinet là nhạc cụ dịch giọng. Loại phổ biến nhất là clarinet Si♭: nốt viết Đô vang thành Si♭ — thấp hơn một cung (quãng 2 trưởng) so với nốt viết. Loại clarinet La (hợp với bản nhạc có nhiều dấu thăng) vang thấp hơn quãng 3 thứ. Bản nhạc clarinet được viết theo loại kèn sẽ dùng; khi nghe, nhớ rằng âm thanh thực tế trầm hơn nốt viết.

Trên phím đàn: nốt viết Đô4, và âm vang lên của hai loại kèn.

Bấm vào phím để nghe và xem tên nốt.

Nghe các nốt được tô

Âm vực viết khoảng Mi3 đến Đô7 (vang thấp hơn tùy loại kèn). Đọc khóa Sol.

Vai trò

• Dàn nhạc: một đoạn độc tấu nổi tiếng là mở đầu Rhapsody in Blue của Gershwin, tiếng clarinet vuốt lên.
• Thính phòng: tam tấu clarinet–viola–piano của Mozart (K. 498 Kegelstatt); sonata cho clarinet và piano của Brahms (Op. 120).
• Jazz: Benny Goodman và Artie Shaw là hai nghệ sĩ clarinet jazz nổi tiếng.

Nên nghe

• Mozart, Concerto clarinet cung La trưởng, K. 622
• Mozart, Kegelstatt Trio, K. 498
• Brahms, Sonata clarinet cung Fa thứ, Op. 120 số 1
• Weber, Concerto clarinet số 1 cung Fa thứ, Op. 73
• Gershwin, Rhapsody in Blue — nghe tiếng vuốt mở đầu
• Copland, Concerto clarinet (viết cho Benny Goodman)

Nghệ sĩ nên tìm

Benny Goodman (cổ điển lẫn jazz), Sabine Meyer, Martin Fröst, Richard Stoltzman.

Nếu muốn học

Nên học với giáo viên ngay từ đầu nếu có điều kiện, để chỉnh thế ngậm dăm (embouchure).

Xem thêm vị trí clarinet trong dàn nhạc giao hưởng.

Nguồn

• Bản nhạc: IMSLP. Xem tài liệu tham khảo.

Tiếng piano của công cụ trên trang: mẫu âm Salamander Grand Piano V3 của Alexander Holm, giấy phép CC BY 3.0 (nguồn).