Bỏ qua để đến nội dung
Opus

Piano

Các mẫu hòa âm thời Cổ điển (schemata)

Âm nhạc thế kỷ 18 được ghép từ những khung hai bè quen thuộc: một chuỗi bậc ở bass đi cùng một chuỗi bậc ở giai điệu. Trang này dạy tám khung quen thuộc và các kiểu kết chúng dẫn tới, như những hình tay chơi được ở mọi giọng. Học xong, bạn có sẵn vốn từ để ứng tác, và nhận ra chúng trong minuet, sonatina, sonata bạn đang tập.

Mẫu là gì, và từ đâu ra

Phần tiêu đề “Mẫu là gì, và từ đâu ra”

Mẫu (schema, số nhiều schemata) là một khung hai bè: bass đi theo một chuỗi bậc, giai điệu theo một chuỗi bậc khác, khớp nhau từng bước. Nhà âm nhạc học Robert Gjerdingen, trong cuốn Music in the Galant Style (2007), đã gom và đặt tên cho nhiều khung như thế trong phong cách galant, lối viết thanh nhã của thế kỷ 18 mà Mozart thời trẻ cũng viết theo. Ông gọi chúng là những "câu nhạc có sẵn"; với người học đàn, chúng giống thành ngữ của một ngôn ngữ.

Vài cái tên có từ thế kỷ 18: Fonte (giếng, nguồn nước), Monte (núi) và Ponte (cầu) là cách gọi của nhà lý luận Joseph Riepel, tác giả các sách lý luận in từ năm 1752. Fonte và Monte là những chuỗi hòa âm (sequence) ngắn. Có tên đặt theo người nghiên cứu: Meyer, theo nhà âm nhạc học Leonard Meyer. Romanesca mượn tên một công thức bass đã được nhắc đến từ thế kỷ 16 và phổ biến trong thế kỷ 17.

Vì sao cả một thế hệ nhạc sĩ dùng chung những khung này? Gjerdingen tìm câu trả lời ở lối dạy partimento tại các nhạc viện Napoli. Conservatorio là trường ở Napoli, Venezia và những nơi khác, nơi trẻ em được "gìn giữ" (conserved) và học nhạc; lối dạy partimento nở rộ ở đó trong thế kỷ 17–18. Một partimento là một bè bass viết trên một khuông, có khi kèm số (bè trầm số), có khi không; học trò ngồi vào đàn và biến nó thành nhạc hoàn chỉnh, tự thêm hòa âm và giai điệu. Các em học thuộc cách hòa âm cho từng bậc của bass (quy tắc quãng tám, regola dell'ottava), các kiểu kết và những chuỗi bass hay gặp, rồi làm các partimento của những thầy như Francesco Durante hay Fedele Fenaroli. Đến lúc ấy, một chuỗi bass quen tự gọi ra một giai điệu quen: đó chính là các mẫu dưới đây.

Trong các ví dụ, số trong vòng tròn là bậc: phía trên khuông là giai điệu, phía dưới là bass. Ví dụ viết ba bè (tay phải giai điệu và một bè giữa, tay trái bass), mỗi bước của mẫu thường là một ô 3/4 như trong minuet (Do–Re–Mi gói hai bước đầu vào một ô; riêng bốn kết ở mục Kết, mỗi bước một phách trong nhịp 4/4); trong nhạc thật, một mẫu có thể gọn hơn hay giãn ra.

Mẫu Giai điệu Bass Hòa âm ở Đô trưởng Thường đứng ở
Romanesca 1–5–1–1 1–7–6–3 I – V6 – vi – I6 mở đầu
Do–Re–Mi 1–2–3 1–7–1 I – V6 – I mở đầu
Meyer 1–7 … 4–3 1–2 … 7–1 I – V4/3 … V6/5 – I mở đầu
Prinner 6–5–4–3 4–3–2–1 IV – I6 – vii°6 – I trả lời một mẫu mở đầu
Fonte 5–4 … 4–3 ♯1–2 … 7–1 V6/5 của ii – ii … V6/5 – I sau vạch nhắc lại, đi xuống
Monte ♭7–6 … 1–7 3–4 … ♯4–5 V6/5 của IV – IV … V6/5 của V – V sau vạch nhắc lại, đi lên
Ponte 5–7–2 5 giữ nguyên V, V7 kéo dài sau vạch nhắc lại, chờ trên át âm
Quiescenza ♭7–6–♮7–1 1 giữ nguyên V7 của IV – IV6/4 – V7 – I, trên âm nền chủ âm sau kết cuối
Romanesca
Giai điệu1511
Bass1763
Do–Re–Mi
Giai điệu123
Bass171
Meyer
Giai điệu17…43
Bass12…71
Prinner
Giai điệu6543
Bass4321
Fonte
Giai điệu54…43
Bass♯12…71
Monte
Giai điệu♭76…17
Bass34…♯45
Ponte
Giai điệu572
Bass5giữ nguyên
Quiescenza
Giai điệu♭76♮71
Bass1giữ nguyên
Tám mẫu của bảng trên: hàng trên là bậc của giai điệu, hàng dưới là bậc của bass, cùng cột là cùng một bước; "…" ngăn hai cặp nốt.

Ba cách mở đầu

Phần tiêu đề “Ba cách mở đầu”

Romanesca

Phần tiêu đề “Romanesca”

Romanesca là một mẫu mở đầu. Bass đi xuống 1–7–6 rồi nhảy về 3; giai điệu 1–5–1–1. Hòa âm I – V6 – vi – I6 xen kẽ hợp âm thể gốc và thể đảo 1. Bảng tóm tắt của OMT xếp nó vào nhóm "nước khai cuộc" (opening gambit), như trong cờ.

Romanesca (Đô trưởng)

Tập ở đàn

  1. Tay trái riêng: Đô3 – Si2 – La2 – Mi3, ngón 1 – 2 – 3 – 1, vừa chơi vừa nói "một – bảy – sáu – ba".
  2. Tay phải riêng: ngón 1 trên bè giữa (Mi – Rê – Mi – Sol), ngón 4 hoặc 5 trên giai điệu. Hát giai điệu.
  3. Hai tay, ♩ = 88, rồi nối thẳng sang Prinner ở mục sau: Mi3 của bass đi lên Fa3, thành một câu tám ô.

Giọng khác: ở Sol trưởng, bass Sol – Fa♯ – Mi – Si, giai điệu Sol – Rê – Sol – Sol; ở Fa trưởng, bass Fa – Mi – Rê – La. Romanesca còn hai dạng bass chính: dạng "nhảy" (xuống quãng 4 rồi lên một bậc, xen nhau: 1–5–6–3, như Đô – Sol – La – Mi) và dạng "đi liền" (bass đi bậc xuống). Theo Gjerdingen, dạng nhảy đặc trưng cho thế kỷ 17 và đầu thế kỷ 18, dạng đi liền cho cuối thế kỷ 18; bass galant 1–7–6–3 là dạng lai, phần đầu giống dạng đi liền, phần sau giống dạng nhảy. Canon của Pachelbel mở đầu bằng dạng nhảy (bài 29). Gặp ở đâu: đầu bài hay đầu câu; theo sau thường là một mẫu trả lời như Prinner. Minuet ở trang Ứng tác mở đầu đúng như thế.

Do–Re–Mi

Phần tiêu đề “Do–Re–Mi”

Do–Re–Mi là một mẫu ngắn, ba bước: giai điệu đi lên 1–2–3 trên bass 1–7–1, tức I – V6 – I. Hai ô sau của ví dụ là một biến thể soạn riêng cho trang này, bass đi 1–5–1.

Do–Re–Mi (Sol trưởng): bass 1–7–1, rồi 1–5–1

Tập ở đàn

  1. Tay phải: ngón 1 giữ Rê4, giai điệu Sol – La – Si bằng ngón 3 – 4 – 5; ở ô 3, hợp âm Fa♯–La bằng ngón 2 – 4.
  2. Tay trái: Sol2 – Fa♯2 – Sol2 bằng ngón 3 – 4 – 3; hai ô sau, Sol2 – Rê3 – Sol2 bằng ngón 5 – 1 – 5.
  3. Nối Do–Re–Mi với cadenza semplice ở mục kết để có một câu ngắn.

Giọng khác: ở Đô trưởng, Đô – Rê – Mi trên Đô – Si – Đô; ở Rê trưởng, Rê – Mi – Fa♯ trên Rê – Đô♯ – Rê. Gặp ở đâu: đầu những chủ đề đi lên từng bậc. Nốt Mi cuối có thể làm luôn nốt đầu của một Prinner chuyển giọng (xem ví dụ ghép mẫu cuối trang).

Meyer

Phần tiêu đề “Meyer”

Meyer gồm hai cặp nốt hỏi – đáp: giai điệu 1–7 rồi 4–3, bass 1–2 rồi 7–1. Cặp đầu dừng trên hợp âm át, cặp sau về chủ. Với bốn bè, ô 2 là V4/3; ví dụ ba bè bỏ nốt Sol nên còn Rê – Fa – Si, tai vẫn nghe ra át âm.

Meyer (Đô trưởng)

Tập ở đàn

  1. Nghe hai nốt nghịch giải quyết ở ô 4: Fa trên cùng (nốt 7 của V7) đi xuống Mi, Si ở bass đi lên Đô.
  2. Tay trái Đô3 – Rê3 – Si2 – Đô3, ngón 2 – 1 – 3 – 2; tay phải ngón 1 trên Mi – Fa – Sol – Sol.
  3. Hát cặp đầu, đàn cặp sau; rồi đổi lại.

Giọng khác: ở Sol trưởng, giai điệu Sol – Fa♯ … Đô – Si, bass Sol – La … Fa♯ – Sol. Gặp ở đâu: mở đầu. Cùng nhóm với Meyer, OMT kể thêm Pastorella, Jupiter và Aprile: mẫu nào cũng bắt đầu ở chủ âm, rời đi hai bước rồi về chủ âm. Jupiter có giai điệu 1–2–4–3 trên bass 1–7–5–1.

Câu trả lời: Prinner

Phần tiêu đề “Câu trả lời: Prinner”

Prinner là một mẫu trả lời điển hình: giai điệu đi xuống 6–5–4–3, bass đi xuống 4–3–2–1, hai bè song song quãng 10 suốt bốn bước. Một mẫu mở đầu nêu ý, Prinner đáp lại bằng một đường đi xuống dẫn tới kết; giai điệu dừng ở bậc 3 nên chưa phải kết trọn. OMT còn nêu một biến thể chen một át âm thể gốc trước nốt cuối (bass 4–3–2–5–1).

Prinner chuyển giọng dời cả hình ấy lên một quãng 5: giai điệu 3–2–1–7 trên bass 1–7–6–5 của Đô trưởng, nghe như 6–5–4–3 trên 4–3–2–1 của Sol trưởng. Nốt Fa♯ ở ô 7 là cánh cửa sang giọng át.

Prinner (Đô trưởng) và Prinner chuyển giọng (Đô → Sol)

Tập ở đàn

  1. Tay trái Fa3 – Mi3 – Rê3 – Đô3, ngón 2 – 3 – 4 – 5. Tay phải ngón 1 trên Đô4 (xuống Si3 ở ô 3), ngón 5 – 4 – 3 – 2 trên La – Sol – Fa – Mi.
  2. Nghe quãng 10: chơi riêng giai điệu với bass, hai tay cùng đi xuống từng bậc như hai người hát bè.
  3. Chơi Romanesca + Prinner thành câu tám ô; rồi Prinner chuyển giọng + cadenza semplice ở Sol trưởng.

Giọng khác: ở Sol trưởng, Mi – Rê – Đô – Si trên Đô – Si – La – Sol; ở Fa trưởng, Rê – Đô – Si♭ – La trên Si♭ – La – Sol – Fa. Gặp ở đâu: ngay sau một mẫu mở đầu. Bản chuyển giọng đưa nhạc từ giọng chủ sang giọng át.

Sau vạch nhắc lại: Fonte, Monte, Ponte

Phần tiêu đề “Sau vạch nhắc lại: Fonte, Monte, Ponte”

Nửa sau của một minuet hay một bài hai đoạn thường mở bằng một bước rời nhà. Ba mẫu mang tên của Riepel là ba cách rời nhà hay gặp ở đó: đi xuống (Fonte), đi lên (Monte) và đứng chờ trên át âm (Ponte).

Fonte

Phần tiêu đề “Fonte”

Fonte đi xuống hai bậc thang. Bậc đầu là một cặp át – chủ nhỏ ở Rê thứ (ii), bậc sau là cùng cặp ấy ở Đô trưởng, thấp hơn một cung. Trong mỗi giọng tạm, giai điệu đi 4–3 trên bass 7–1; tính theo Đô trưởng là giai điệu 5–4 … 4–3 trên bass ♯1–2 … 7–1. Đô♯ ở bass là cảm âm tạm của Rê thứ.

Fonte (Đô trưởng)

Tập ở đàn

  1. Tay phải giữ một hình: ngón 1 ở bè giữa (La4 – La4 – Sol4 – Sol4), ngón 5 ở giai điệu (Sol5 – Fa5 – Fa5 – Mi5). Chỉ có hai quãng, 7 và 6, lặp lại.
  2. Tay trái Đô♯3 – Rê3 – Si2 – Đô3, ngón 2 – 1 – 3 – 2. Nói "thứ – thứ, trưởng – trưởng".
  3. Nghe giai điệu và bass tạo quãng 5 giảm (Sol trên Đô♯) rồi mở ra quãng 3 (Fa trên Rê): đó là "chữ ký" của Fonte.

Giọng khác: ở Sol trưởng, bass Sol♯ – La … Fa♯ – Sol, giai điệu Rê – Đô … Đô – Si. Gặp ở đâu: ngay sau vạch nhắc lại của minuet và các điệu múa hai đoạn.

Monte

Phần tiêu đề “Monte”

Monte là Fonte đi lên. Bậc đầu là cặp át – chủ ở Fa trưởng (IV), bậc sau ở Sol trưởng (V), cao hơn một cung: bass 3–4 … ♯4–5, giai điệu ♭7–6 … 1–7. Si♭ hướng tai về Fa trưởng, Fa♯ về Sol trưởng.

Monte (Đô trưởng)

Tập ở đàn

  1. Tay trái Mi3 – Fa3 – Fa♯3 – Sol3, ngón 4 – 3 – 2 – 1.
  2. Tay phải ngón 1 trên Đô4 – Đô4 – Rê4 – Rê4, ngón 5 (hay 4 nếu tay nhỏ) trên Si♭4 – La4 – Đô5 – Si4: quãng 7 rồi quãng 6, lặp lại.
  3. Monte dừng ở át âm: nối tiếp bằng Ponte hoặc một kết để về nhà.

Giọng khác: ở Sol trưởng, bass Si – Đô … Đô♯ – Rê, giai điệu Fa♮ – Mi … Sol – Fa♯. Gặp ở đâu: sau vạch nhắc lại.

Ponte

Phần tiêu đề “Ponte”

Ponte đứng yên trên át âm: bass giữ bậc 5, giai điệu leo theo hợp âm át 5–7–2. Trong ví dụ, giai điệu còn thêm 4 (nốt 7 của V7) rồi rơi xuống 3 khi chủ âm trở về.

Ponte (Đô trưởng)

Tập ở đàn

  1. Tay trái giữ Sol2 bằng ngón 5, đánh lại mỗi ô.
  2. Tay phải đi lên bằng các quãng 6 (ô 4 là quãng 7), ngón 1 và 5.
  3. Crescendo khi leo, rồi để Fa xuống Mi thật nhẹ ở ô 5.

Giọng khác: ở Sol trưởng, bass Rê, giai điệu Rê – Fa♯ – La – Đô rồi Si. Gặp ở đâu: sau vạch nhắc lại, hoặc ngay trước khi chủ đề đầu trở lại.

Kết và sau kết

Phần tiêu đề “Kết và sau kết”

Các mẫu trên đều dẫn đến kết, dấu chấm câu bạn đã tập ở trang Kết ở mọi giọng. Bảng tóm tắt của OMT liệt kê ba kết trọn khác nhau ở độ dài của át âm (cadenza semplice, composta, doppia: kết đơn, kết ghép, kết kép) và một kết nửa, kết hội tụ (còn gọi là kết nửa fa–fi–sol theo đường bass).

Kết Bass Giai điệu Ghi chú
Cadenza semplice (kết đơn) 3–4–5–1 1–2–2–1 Át âm chỉ một bước
Cadenza composta (kết ghép) 3–4–5–5–1 1–2–3–2–1 Bass giữ 5 hai bước: hợp âm 6/4 ở kết, rồi V
Cadenza doppia (kết kép) 5 giữ nguyên – 1 4–3–2–2–1 Bass giữ 5 bốn bước; bè giữa cách bass quãng 5–4–4–3 (Rê – Đô – Đô – Si ở Đô trưởng)
Kết hội tụ (converging cadence) 3–4–♯4–5 3–2–1–7 Kết nửa: bass đi lên, giai điệu đi xuống, gặp nhau ở át âm

Cadenza composta gần với I – IV – I6/4 – V – I bạn đã biết: ii6/5 thay cho IV, và hợp âm I đầu ở thể đảo 1 (bass bậc 3).

Bốn kiểu kết (Đô trưởng)

Tập ở đàn

  1. Chơi bốn kết, ♩ = 72, nói tên trước mỗi dòng. Nghe sự khác nhau: semplice gọn, composta có tiếng thở dài của 6/4, doppia treo lâu trên át âm, kết hội tụ dừng lơ lửng.
  2. Ghép: một mẫu mở đầu + kết hội tụ thành câu hỏi; mẫu mở đầu + Prinner + cadenza composta thành câu trả lời.
  3. Chơi bốn kết ở Sol và Fa trưởng. Cadenza composta là kết bạn sẽ dùng nhiều nhất khi ứng tác.

Quiescenza

Phần tiêu đề “Quiescenza”

Quiescenza đến sau kết: bass giữ chủ âm, giai điệu ♭7–6–♮7–1, bè giữa 3–4–4–3. Si♭ thoáng nghiêng về hạ át âm, Si♮ kéo trở lại, nhạc như thở ra trước khi dừng hẳn.

Quiescenza (Đô trưởng)

Tập ở đàn

  1. Tay trái giữ Đô3. Tay phải ngón 1 trên Mi – Fa – Fa – Mi, ngón 4 – 3 – 4 – 5 trên Si♭ – La – Si – Đô.
  2. Chơi cadenza composta rồi Quiescenza hai lần liền, nhanh gấp đôi (hai bước mỗi ô), lần sau nhỏ hơn.

Giọng khác: ở Sol trưởng, giai điệu Fa♮ – Mi – Fa♯ – Sol, bè giữa Si – Đô – Đô – Si trên âm nền Sol. Bạn sẽ dùng đúng hình này để dạo đầu ở trang Ứng tác. Gặp ở đâu: sau kết cuối của một đoạn hay cả bài.

Ghép mẫu thành câu

Phần tiêu đề “Ghép mẫu thành câu”

Một câu nhạc galant thường đi: mẫu mở đầu → mẫu trả lời → kết. Ví dụ dưới đây ghép Do–Re–Mi, Prinner chuyển giọng và một kết ở Sol trưởng. Nốt cuối của Do–Re–Mi (Mi trên Đô) cũng là nốt đầu của Prinner, nên hai mẫu gối lên nhau. Tám ô này đủ làm nửa đầu một minuet.

Do–Re–Mi + Prinner chuyển giọng + kết ở Sol trưởng

Tập ở đàn

  1. Chơi tám ô, ♩ = 88, gọi tên mẫu mỗi khi sang mẫu mới. Ở ô 7, Sol – Si trên bass Rê là hợp âm 6/4 ở kết, rồi Fa♯ – La là V.
  2. Thay Do–Re–Mi bằng Meyer: Meyer cũng kết thúc bằng Mi trên Đô, nên gối vào Prinner y như vậy.
  3. Viết tiếp nửa sau: Fonte, cadenza composta, Quiescenza. Bạn vừa có khung của cả một minuet; trang Ứng tác chỉ cách biến khung thành nhạc.

Tập trong mọi giọng

Phần tiêu đề “Tập trong mọi giọng”

Một mẫu chỉ thật sự là của bạn khi bạn chơi được nó ở giọng bất kỳ mà không phải dò từng nốt.

  1. Bắt đầu từ bass và nói bậc. "Một – bảy – sáu – ba", không phải "Đô – Si – La – Mi". Tìm chủ âm, đếm ra nốt bass, rồi mới đặt tay phải.
  2. Nhớ hình quãng giữa hai bè. Prinner luôn là quãng 10; Fonte và Monte là quãng 5 giảm mở ra quãng 3, hai lần. Đặt đúng bass, tay phải tự tìm ra giai điệu; ngón và hình tay giữ nguyên ở mọi giọng.
  3. Đi theo vòng quãng 5, xen kẽ phía thăng và phía giáng như ở trang Kết ở mọi giọng. Học giọng trưởng trước. Romanesca, Do–Re–Mi, Prinner và các kết bạn cũng có thể thử ở giọng thứ, nhớ nâng cảm âm: ở La thứ, Romanesca có bass La – Sol♯ – Fa – Đô.
Tuần Giọng trưởng Giọng thứ (Romanesca, Prinner, các kết)
1 Đô, Sol —
2 thêm Fa La thứ
3 thêm Rê, Si♭ Mi thứ
4 thêm La, Mi♭ Rê thứ

Sau đó mỗi tuần thêm một giọng theo vòng (Mi, La♭, Si, Rê♭, Fa♯). Ba phút khởi động với kết mỗi ngày vẫn theo cột cuối của lộ trình 12 tuần.

Kế hoạch 4 tuần

Phần tiêu đề “Kế hoạch 4 tuần”

Bốn tuần này là tuần 9–12 của lộ trình, tập song song với trang Ứng tác: nửa đầu buổi học mẫu, nửa sau ứng tác trên chính mẫu ấy.

Tuần Việc Mục tiêu
1 (tuần 9) Mẫu đầu tiên: Prinner và Prinner chuyển giọng; cadenza semplice Chơi Prinner ở Đô và Sol, ♩ = 88, vừa chơi vừa đọc bậc bass
2 (tuần 10) Thêm Romanesca, Do–Re–Mi, Meyer; cadenza composta Mỗi mẫu mở đầu nối được với Prinner và một kết, ở Đô, Sol, Fa
3 (tuần 11) Fonte, Monte, Ponte; kết hội tụ, cadenza doppia; ghép mẫu thành câu Chơi ví dụ ghép mẫu không dừng ở Đô, rồi ở Fa
4 (tuần 12) Quiescenza; khung minuet trọn vẹn; ôn tất cả Bốc thăm một mẫu và một giọng, bắt đầu trong 5 giây, chơi trọn không lỗi

Sẵn sàng đi tiếp khi:

  • Gọi tên và chơi được tám mẫu ở Đô và Sol trưởng, không nhìn bản nhạc
  • Chơi được Romanesca, Prinner và cadenza composta ở La thứ
  • Nghe một mẫu (do người khác chơi, hoặc trong bài bạn đang tập) và gọi đúng tên

Kiểm tra nhanh

Phần tiêu đề “Kiểm tra nhanh”

Kiểm tra nhanh 5 câu

  1. Bass của Romanesca trên trang này đi theo các bậc nào?

    • 1–7–6–3
    • 4–3–2–1
    • 3–4–♯4–5

  2. Trong Prinner, giai điệu và bass cách nhau quãng nào suốt bốn bước?

    • Quãng 10
    • Quãng 5
    • Quãng 8

  3. Fonte và Monte khác nhau ở đâu?

    • Fonte đi xuống (qua ii về I), Monte đi lên (qua IV lên V)
    • Fonte chỉ dùng ở giọng thứ, Monte chỉ dùng ở giọng trưởng
    • Fonte giữ bass đứng yên, Monte thì không

  4. Quiescenza thường đứng ở đâu?

    • Sau kết cuối, trên âm nền chủ âm
    • Ngay đầu nửa sau của minuet
    • Giữa câu hỏi và câu trả lời

  5. Partimento là gì?

    • Một bè bass, có hoặc không có số, để học trò hoàn thiện thành nhạc ngay trên bàn phím
    • Một kiểu kết của nhạc Ý
    • Một điệu múa ba phách

Nguồn

Phần tiêu đề “Nguồn”
  • Robert O. Gjerdingen, Music in the Galant Style (Oxford University Press, 2007): tên gọi, bậc và lịch sử của các mẫu.
  • Robert O. Gjerdingen, Child Composers in the Old Conservatories: How Orphans Became Elite Musicians (Oxford University Press, 2020): các nhạc viện Napoli và cách dạy partimento.
  • Giorgio Sanguinetti, The Art of Partimento: History, Theory, and Practice (Oxford University Press, 2012).
  • John J. Mortensen, The Pianist's Guide to Historic Improvisation (Oxford University Press, 2020): các mẫu như công cụ ứng tác cho người chơi piano.
  • Open Music Theory: Galant Schemas và bảng tóm tắt các mẫu.
  • Trang partimenti.org của Gjerdingen: nguồn partimento lịch sử.
  • Xem thêm tài liệu tham khảo.

Opus, sổ tay học piano cổ điển của mtuann · Nội dung: CC BY-SA 4.0 · Mã nguồn: MIT